Nova studija iz iC3 Polar Research Huba, objavljena u Nature Communications, upozorava da sitni kanali ispod ledenih polica u Antarktiku mogu zarobljavati toplu morsku vodu i dovesti do znatno bržeg topljenja. Istraživanje na primeru Fimbulisena pokazuje da se stopa topljenja može povećati za red veličine u kanalizovanim zonama, što može ugroziti stabilnost lednih polica i ubrzati doprinos kopnenog leda porastu nivoa mora. Autori pozivaju da se ovi lokalni procesi uključe u buduće klimatske modele kako bi prognoze bile tačnije.
Antarktik krije opasnu tajnu: mali kanali koji mogu ubrzati topljenje i podići nivo mora
Warming Ice Sheets Spell Doom For Sea Level Risecarlo alberto conti - Getty Images
Porast nivoa mora je neposredna globalna pretnja koju pogoršavaju klimatske promene, a glavni uzroci su topljenje glečera i velikih ledenih ploča. Nova studija istraživača iz iC3 Polar Research Huba u Tromsøu (Norveška), objavljena u časopisu Nature Communications, otkriva da sitni kanali ispod ledenih polica mogu zarobljavati toplu morsku vodu i znatno ubrzati topljenje.
Šta su otkrili naučnici?
Iako je Fimbulisen u Istočnom Antarktiku u relativno hladnom regionu i stoga manje podložan trenutnom otapanju od najugroženijih delova Zapadnog Antarktika, istraživanje je pokazalo da oblik donje površine ledene police nije pasivan. Male kanalizacije ispod police mogu stvarati cirkulacione struje koje zadržavaju toplotu upravo na mestima gde dodatno topljenje najviše utiče na stabilnost.
„Oblik donje strane ledene police nije samo pasivna karakteristika. Može aktivno zarobljavati okeansku toplotu upravo na mestima gde dodatno topljenje najviše utiče,“ rekao je Tore Hatterman, vodeći autor studije iz iC3.
Autori su uporedili dva tipa donjih površina — glatku i kanalizovanu — u simulacijama sa hladnijom i toplijom morskom vodom. Pokazalo se da čak i male količine toplije vode u kanalima mogu povećati brzinu topljenja za red veličine, što može dovesti do rasta kanala i dodatnog slabljenja strukture ledene police.
Zašto je to važnije nego što izgleda?
Ako kanali narastu i oslabe leđnu stabilnost, led koji leži na kopnu može početi brže da teče u more. Kako je NOAA naučnica Nicole Schlegel objasnila 2023. godine, ledene police deluju kao „brave“ koje drže velike količine kopnenog leda; njihovo tanjenje oslobađa taj led i ubrzava doprinos porastu nivoa mora.
Pristup prostoru ispod ledenih polica je tehnički izuzetno zahtevan. Početkom 2024. autonomni podvodni ronilac (AUV) "Ran" iz projekta Univerziteta u Geteborgu nestao je tokom istraživanja Thwaites glečera, što ilustrira koliko je teško dobiti direktne podatke iz takvih okruženja. U ovoj studiji naučnici su koristili detaljno mapiranje donje površine Fimbulisena i napredne numeričke modele okeanske šupljine.
Šta treba promeniti u modelima klimatskih promena?
Autori pozivaju da se u buduće klimatske i hidrodinamičke modele uključe lokalni procesi topljenja — male, ali ključne mehanike poput kanala koji zadržavaju toplotu. Bez njihove integracije, projekcije porasta nivoa mora mogu potceniti brzinu i obim promena koje slede.
Ukratko, otkriće ističe da detaljno mapiranje, bolje modeliranje i dodatna ispitivanja donjih slojeva ledenih ploča nisu samo naučni luksuz već neophodnost za precizno predviđanje rizika po obalne zajednice širom sveta.
Pomozite nam da budemo bolji.
