Šest narvala omogućilo je istraživačima da otkriju prodiranje toplih atlantskih voda do oko 300 km unutar grenlandskih fjordova. Senzori su prikupili 2.060 profila (avgust 2017–jul 2020), sa zaronima dubljim od 1.500 m. Kombinovanjem ovih podataka sa 2.200+ istorijskih profila, studija u Science Advances ukazuje na prosečno zagrevanje ~0,085 °F godišnje (1960–2021), što povećava rizik od ubrzanog topljenja glečera i šire klimatske posledice.
Šest narvala otkrilo tople atlantske vode do 300 km unutar grenlandskih fjordova
Photo Credit: iStock
Detaljan uvid u skriveno toplotno opterećenje okeana u grenlandskim fjordovima dao je neuobičajen izvor podataka: šest narvala koji većinu života provode ispod arktičkog morskog leda, na mestima do kojih ljudi retko dopiru.
Podaci iz zarona otkrivaju skriveni toplotni tok
Senzori pričvršćeni na narvalima prikupili su ukupno 2.060 profila temperature, saliniteta i dubine u Scoresby Soundu — sistemu fjordova na istočnoj obali Grenlanda koji se prostire približno 350 km u unutrašnjost i pokriva oko 10.100 km². Merenja prikupljena između avgusta 2017. i jula 2020. pokazuju da je topla, slanija atlantska voda često nalazila put ispod hladnijeg površinskog sloja i dopirala do predela blizu frontova glečera, i to na udaljenostima do oko 300 km (≈186 milja) od otvorenog mora.
Oznake na kitovima ostale su pričvršćene 85–332 dana i beležile su zarone dublje od 4.921 stope (više od 1.500 m). Naučnici su iskoristili i više od 2.200 istorijskih okeanskih profila iz World Ocean Database, stvarajući bazu podataka koja seže do 1891. godine.
Šta to znači za glečere i klimu
Studija objavljena u Science Advances pronašla je prosečan trend zagrevanja od ~0,085 °F godišnje (~0,047 °C/god) u slojevima vode iznad 500 m (1.640 stopa) u periodu 1960–2021. Takvo podvodno zagrevanje omogućava veću količinu toplote da dopre do donjih delova glečera, što može ubrzati topljenje iz podvodnog pravca.
Mads Peter Heide-Jørgensen, profesor na Greenland Institute of Natural Resources:
"Narvali su bili u delovima fjordova gde su pre bila vrlo retka merenja. I tamo, 300 kilometara od obale, nalazimo tragove atlantske vode. Potpuno je novo što to možemo pokazati."
Zašto su ovakva merenja važna
Direktno posmatranje topljenja glečera ispod površine je tehnički teško i često neizvodljivo zbog leda i nepristupačnosti. U takvim uslovima životinje prilagođene ekstremima — kao što su narvali — postaju dragoceni saradnici: prikupljaju podatke tokom svojih prirodnih migracija i zarona.
Kombinovanjem podataka prikupljenih od kitova sa dugoročnim istorijskim zapisima, istraživači dobijaju precizniju sliku o tome koliko tople atlantske vode dopire do unutrašnjih delova fjordova i koliko brzo se podvodni uslovi menjaju. To poboljšava ulazne podatke za klimatske i hidrodinamičke modele, što pomaže zajednicama, naučnicima i donosiocima odluka u planiranju odgovora na posledice zagrevanja Arktika — od procene porasta nivoa mora do očuvanja lokalnih ekosistema.
Širi kontekst: atlantifikacija Arktika
Ova zapažanja se uklapaju u pojam atlantifikacije — proces u kojem toplija i slanija voda atlantskog porekla prodire u delove Arktika koji su nekada bili zaštićeni hladnijim vodama i morskim ledom. Posledice uključuju promene u morskim staništima, pomeranje vrste i uticaj na klimatske obrasce na regionalnom i globalnom nivou.
Grenlandski fjordovi, kroz podatke koje prikupljaju i same životinje, sve jasnije otkrivaju raspored toplote u dubinama i tempo promena u Arktiku — informacije koje su ključne za razumevanje budućih promena u glečerima i moru.
Izvor podataka i studija: Zabeleženi profili narvala (2017–2020), World Ocean Database (do 1891.), i rad objavljen u Science Advances.
Pomozite nam da budemo bolji.
