Nova istraživanja pokazuju da muzikalnost počinje gotovo odmah po rođenju: novorođenčad prepoznaje ritmičke obrasce i melodijske konture pre razvoja jezika. Henkjan Honing ističe da dve decenije multidisciplinarnih istraživanja podržavaju ideju o urođenim sposobnostima za muziku. Komparativne studije, neuroimaging i klinički podaci ukazuju na to da muzikalnost ima više komponenti i delimično se razlikuje od jezika.
Ljudi Se Rađaju Muzički: Istraživanja Pokazuju Da Muzikalnost Počinje Već Kod Novorođenčadi
Research suggests humans may be biologically wired for music, with musical abilities appearing in infancy and across cultures. (CREDIT: Shutterstock)
Novorođenče ne može da govori, čita ili hoda, ali njegov mozak već u prvim trenucima reaguje na ritam i melodiju. Sve veći broj studija ukazuje da sposobnost za prepoznavanje muzičkih obrazaca nije samo kulturni proizvod, već i urođena biološka osobina.
Šta su istraživanja pokazala?
Istraživači su otkrili da bebe gotovo odmah razlikuju obrasce u vremenu i visini tona. Daleko pre nego što usvoje jezik, novorođenčad formira očekivanja o tempima i melodijskim konturama — znakovi koji podsećaju na osnovne komponente muzike.
If a musical trait is found in humans and other primates, it likely existed in our common ancestor. (CREDIT: Wikimedia / CC BY-SA 4.0)
„Ove sposobnosti se javljaju spontano. Dojenčad reaguje na ritam i melodiju bez podučavanja. To snažno ukazuje da se rađamo sa biološkim predispozicijama za muzičku strukturu,“ kaže Henkjan Honing, profesor kognicije muzike na Univerzitetu u Amsterdamu.
Univerzalni obrasci i komparativna istraživanja
Deca u različitim kulturama prepoznaju ritmičke grupe i melodijske oblike čak i kada su izložena nepoznatoj muzici. Istraživači su uočili ponavljajuće karakteristike među muzičkim tradicijama širom sveta — slične intervale, ritamska ograničenja i melodijske konture koje nazivaju "statističkim univerzalijama".
Komparativna kognitivna istraživanja upoređuju ljudsku muzikalnost sa ponašanjem drugih životinja kako bi se utvrdilo koje komponente muzikalnosti potiču iz zajedničkih evolutivnih izvora, a koje su jedinstvene za ljude. Na primer, obučeni makaki majmuni u laboratorijskim uslovima mogu usklađivati ritam, dok ptice pevačice i morski sisari pokazuju složene vokalne strukture koje podsećaju na muziku.
Diagrammatic representation of the comparative approach. It shows a hypothetical phylogenetic tree that illustrates the evolution of several traits that humans may share with monkeys and birds. Filled shapes represent a hypothetical trait (such as vocal learning or beat perception); open shapes indicate the absence of that trait. (CREDIT: Current Biology)
Multikomponentna priroda muzikalnosti
Honing opisuje muzikalnost kao mozaik sposobnosti: percepciju pulsa (tempo), obradu visine tona (pitch), emotivni odgovor i sposobnost učenja obrazaca zvuka. Svaka komponenta mogla je da ima sopstveni evolutivni put, a neke su mogle nastati spajanjem starijih perceptivnih, motoričkih i emotivnih sistema mozga.
Veza sa jezikom — sličnosti i razlike
Iako su govor i muzika povezani, nove neuroimaging studije i klinička zapažanja pokazuju delimičnu separaciju njihovih neuronskih puteva. Neki pacijenti sa teškom afazijom gube jezik, ali zadržavaju muzičke sposobnosti, dok ljudi sa kongenitalnom amuzijom mogu imati oslabljen muzički sluh uz očuvane jezičke veštine. To podržava ideju da muzikalnost nije samo "ukrašen" govor, već zasebna biološka sposobnost.
Genetika i buduća pitanja
Napredak u genomici počinje da otkriva gene povezane sa auditivnom obradom, osetljivošću na ritam i učenjem vokalizacije. Polje muzikalnosti danas povezuje neuroznanost, razvojnu psihologiju, genetiku i evoluciju kako bi postavljalo precizna pitanja o poreklu i funkciji muzičkih sposobnosti.
Zaključak: Sadašnji dokazi podržavaju stav da je muzikalnost višedimenzionalna, delimično urođena sposobnost koja se otkriva već u novorođenčadi i koja je oblikovana kombinacijom evolutivnih mehanizama. Rezultati su objavljeni online u časopisu Current Biology.
Pomozite nam da budemo bolji.
