Nova studija objavljena u Scientific Advances pokazuje da bonobi mogu ispoljavati značajnu agresiju, ali drugačije nego šimpanze. Istraživanje Utrecht University, zasnovano na posmatranju 22 jedinke u zoološkom vrtu, ističe ulogu matrijarhata i geografije — bonobi žive južno od reke Kongo gde je konkurencija za resurse manja. Socioseksualno ponašanje često služi kao način deeskalacije konflikata, a ne za povećanje reprodukcije.
Bonobi Nisu Uvek 'Mirovni': Nova Studija Menja Pogled Na Agresiju Kod Primata
Bonobos (Pan Paniscus) on a tree branch. The Swearing and Aggressive Bonobo ( Pan paniscus). Democratic Republic of Congo. Africa© Sergey Uryadnikov/Shutterstock.com
Decenijama su bonobi smatrani jednim od najmirnijih primata, često suprotstavljeni agresivnijim šimpanzama. Međutim, nova studija objavljena u Scientific Advances dovodi u pitanje tu binarnu podelu — pokazuje da bonobi mogu ispoljavati značajan stepen agresije, ali u drugačijem kontekstu i obliku.
Just because bonobos are not as prone to using aggression first, doesn’t mean they don’t display it if a male steps out of line.©iStock.com/USO(iStock.com/USO)
Studija i metodologija
Istraživanje koje su sproveli bihevioralni biologovi sa Univerziteta u Utrehtu posmatralo je ukupno 22 jedinke bonoba i šimpanzi u uslovima zoološkog vrta. Cilj je bio uporediti učestalost i pravac agresivnih ponašanja i bolje razumeti faktore koji utiču na razlike između dve vrste koje su genetski veoma bliske ljudima.
Chimpanzees have long been thought to be the more aggressive species, but this may come down to territory and competition for resources.©Sergey Uryadnikov/Shutterstock.com(Sergey Uryadnikov/Shutterstock.com)
Glavni nalazi
Autori studije navode nekoliko ključnih faktora koji oblikuju agresiju kod bonoba:
Bonobos, who are slightly darker, smaller, and generally more peaceful than chimpanzees, will mate facing each other.©Jeff McCurry/iStock via Getty Images(Jeff McCurry/iStock via Getty Images)
- Društvena hijerarhija: Bonobi žive u društvima kojim često dominiraju ženke (matrijarhat). Kao posledica, agresija se češće usmerava prema muškim jedinkama koje „iskorače“ iz prihvaćenih normi ponašanja.
- Geografija i resursi: Bonobi nastanjuju područja južno od reke Kongo gde je, prema nalazima, konkurencija za hranu i teritoriju manja. Šimpanze na severnoj strani često se suočavaju sa jačom konkurencijom, što podstiče teritorijalnu agresiju.
- Socioseksualno ponašanje: Bonobi često koriste socioseksualne interakcije kao sredstvo deeskalacije konflikata između članova grupe. Ove interakcije služe smanjenju tenzije, a ne nužno povećanju reprodukcije.
Važno ograničenje
Autori i komentatori upozoravaju da posmatranja u zoološkim vrtovima i manji uzorak (22 jedinke) mogu ograničiti opštu primenu zaključaka na populacije u divljini. Ipak, studija pruža vredne uvide u to kako društvena struktura i okruženje utiču na oblik i cilj agresivnog ponašanja.
Zašto je ovo važno?
Rezultati podsećaju da "miroljubivost" ili "agresivnost" nisu jedinstvene osobine vrste, već zavise od društvenih uloga, dostupnosti resursa i istorijskih uslova. Kao naši bliski evolutivni rođaci, bonobi i šimpanze pomažu nam da bolje razumemo složenost ponašanja koje posmatramo i kod ljudi.
Zaključak: Bonobi možda ne pokazuju istu vrstu teritorijalne agresije kao šimpanze, ali to ne znači da su bez konflikata. Matrijarhat, distribucija resursa i socioseksualne strategije oblikuju način na koji se agresija manifestuje.
Pomozite nam da budemo bolji.
