Milijarda Stabala Neće Sama Spasiti Klimu — Prava Mesta Mogu

Privlačnost pošumljavanja deluje gotovo intuitivno: drveće upija ugljen-dioksid, atmosfera ga ima previše, pa više šuma deluje kao jednostavno rešenje. Nova studija istraživača sa ETH Zurich pokazuje da je stvar znatno složenija — lokacija sadnje može biti važnija od ukupne površine zasađene šume.

Glavni nalazi

Istraživači su koristili potpuno spojen Earth system model (atmosfera, okeani i kopno integrisano) da bi simulirali tri postojeća globalna scenarija pošumljavanja. Tim je pokrenuo pet ansambla simulacija na Euler superračunaru ETH Zurich-a, modelujući maksimalne varijante pošumljavanja u periodu 2015–2070 i prateći klimatske posledice do 2100. godine. Proces je proizveo oko 300 TB rezultata i trajao je četiri meseca.

New research from ETH Zurich, finds that the location of reforestation matters as much as the scale, and in some cases more. (CREDIT: Shutterstock)

Ključna poruka: dve varijante koje se razlikuju za 450 miliona hektara — površinu približnu svim zemljama EU zajedno — mogu dati skoro identičan efekat hlađenja do kraja veka. S druge strane, sadnja na pogrešnim mestima može lokalno dovesti do zagrevanja i delimično ili potpuno poništiti dobitke od apsorbovanog ugljenika.

"Možemo postići isti efekat hlađenja sa znatno manjom površinom — to pokazuje da je važnije gde sadimo nego koliko sadimo," izjavila je Nora Fahrenbach, autorka studije.

Zašto lokacija ima presudnu ulogu

Efekat pošumljavanja razlaže se na dva glavna procesa:

Global maps of the (a–c) implemented reforestation potential (given as the change in the percentage of grid cell covered by trees) and (d–f) simulated canopy height changes from 2071 to 2100. (CREDIT: Communications Earth & Environment)

• Bihemijski efekat: drveće putem fotosinteze apsorbuje CO2, što smanjuje staklene gasove i hladi klimu.
• Biofizički efekat: šume menjaju refleksivnost površine (albedo) i ciklus vode — tamne krošnje upijaju više sunčeve radijacije nego sneg ili svetlija zemljišta, dok evapotranspiracija može lokalno hladiti okolinu.

U zavisnosti od geografske širine i podloge, ova dva efekta mogu se dopunjavati (kao u tropima) ili međusobno poništavati (kao u visokim severnim širinama).

Koje regije daju najveći klimatski dobitak

Tropske i subtropske oblasti — naročito delovi Amazona, Zapadne i Centralne Afrike i u manjoj meri jugoistočne Azije — istovremeno skladište veliki volumen ugljenika i snažno hlade okolinu putem evapotranspiracije. Te regije donose najveći klimatski benefit po hektaru.

a–c Global maps of the BGP annual-mean near-surface temperature changes for the ensemble mean of the three reforestation potentials relative to the baseline, averaged over 2071–2100. d, e Average land-only and global temperature changes over the tropics (23.5∘S–23.5∘N), temperate (23.5∘–66.5∘ in both hemispheres), and polar (66.5∘–90∘ in both hemispheres) regions. (CREDIT: Communications Earth & Environment)

Suprotno tome, u visokim severnim širinama (Sibir, Kanada, Aljaska i delovi severne Amerike) veliko pošumljavanje može smanjiti albedo snežnog pokrivača i dovesti do lokalnog zagrevanja koje delimično ili potpuno anulira koristi od skladištenog ugljenika.

Nelinearni i udaljeni efekti

Studija je takođe pokazala da pošumljavanje menja atmosferske i okeanske cirkulacije, pa može uticati na temperature hiljadama kilometara udaljene od mesta sadnje. Ti ne-lokalni efekti bili su različiti među scenarijima i u nekim srednjim i visokim geografskim širinama nadjačali lokalne biofizičke odgovore.

Synthesis of reforestation potentials and biogeophysical temperature responses. (CREDIT: Communications Earth & Environment)

Koliko može da pomogne pošumljavanje?

Čak i u najefikasnijem modeliranom scenariju, maksimalno globalno smanjenje temperature do 2100. iznosi oko 0,25°C. To znači da, iako pošumljavanje može doprineti ublažavanju klimatskih promena, ono samo po sebi nije zamena za drastično i brzo smanjenje emisija fosilnih goriva.

Implikacije za politiku i prakse

• Međunarodni klimatski okviri (npr. Pariški sporazum, REDD+) obično računaju šume samo kao ugljenične ponore i ne uzimaju u obzir biofizičke efekte hlađenja ili zagrevanja — to može voditi pogrešnim investicijama.
• Politike pošumljavanja treba da budu usmerene geografski, zasnovane na naučnim procenama biofizičkih i ne-lokalnih efekata, a ne samo na ukupnom broju zasađenih stabala.
• Šume ne treba saditi kao monokulture — raznovrsnost smanjuje rizik od bolesti, požara i povećava trajnu ekološku vrednost.
• Međunarodna koordinacija je važna zbog ne-lokalnih klimatskih efekata sadnje u jednoj zemlji na druge zemlje.

Ograničenja studije

Autori napominju da su simulacije rađene jednim Earth system modelom; potvrda kroz više modela bi povećala poverenje u rezultate. Analiza se fokusirala isključivo na klimatske efekte i nije obuhvatila uticaj pošumljavanja na biodiverzitet, lokalne ekosisteme ili zajednice, što su ključni aspekti za svaku praktičnu politiku.

Zaključak

Drveće jeste važno i sadnja može pomoći u ublažavanju klimatskih promena, ali ciljane, naučno vođene strategije pošumljavanja u pravim regionima (pre svega tropima i subtropima) znatno su efikasnije od velikih, nekontrolisanih kampanja. Količina zasađenih stabala je loš indikator stvarne koristi za klimu — bolja je manja, pametnije postavljena šuma nego ogromna šuma posađena tamo gde može štetiti.