Novo otkriće: spužve Vilesida mogu pomeriti početak životinja za ~100 miliona godina

Novo opisan red morskih spužvi, nazvan Vilesida, i njihov jedinstveni skup sterola povezuju žive organizme sa starim molekularnim fosilima (steranima) iz ediakarskih stena. To pojačava tvrdnju da su najranije životinje možda nastale desetine miliona godina ranije nego što se ranije pretpostavljalo.

Šta su biomarkeri i zašto su važni?

Biomarkeri su hemijski tragovi koje ostavlja život — u ovom slučaju steroli koji se tokom geološkog vremena mogu pretvoriti u stabilnije sterane. Pošto spužve obično ne ostavljaju čvrste fosile, hemijski „otisak“ njihovih ćelijskih lipida često je jedini način da se prati njihovo prisustvo u dalekoj geološkoj prošlosti.

Kako su istraživači došli do ovog zaključka?

Istraživanja su kombinovala analize živih spužvi (iz novog reda Vilesida i srodnih demospongi) sa hemijom drevnih sedimentnih uzoraka iz Omanа, zapadne Indije i Sibira, datiranih u Ediakarski period. Uzorci su analizirani instrumentima koji razdvajaju molekule po strukturi i masi, a zatim poređeni sa hemijskim profilima iz živih uzoraka i sintetičkih standarda.

Autori studije su posebno obratili pažnju na moguće kontaminacije i alternativne izvore tih molekula, koristeći više nezavisnih linija dokaza (geološko datiranje, ponovljene analize iz različitih lokaliteta i hemijska reprodukcija u laboratoriji) kako bi ojačali povezanost između današnjih spužvi i drevnih sterana.

Koje vrste su ključne?

• Viles ophiraphidites — bogata biomarkerima; red opisano iz uzoraka iz Atlantskog i Sredozemnog mora.
• Murus profunda — član Vileside povezan sa istom sterolnom hemijom.
• Axinyssa coralliophila — demosponge sa veoma visokim nivoima prekursora sterola.
• Halichondria (primeri sa Madagaskara), Topsentia halichondrioides (Arapsko more, oblasti oko Japana) i Ciocalypta (Senegal) — svi pokazuju slične sterole, što širi geografski kontekst nalaza.

Šta ovo znači za priču o ranim životinjama?

Otkrivanje povezanosti između živih spužvi Vilesida i sterana iz ediakarskih stena podupire ideju da su jednostavni, mekokisti filter-feederi mogli da nastanu pre samog Kambrijuma — možda i oko 100 miliona godina ranije nego što se do sada mislilo. To menja interpretaciju rane evolucije životinja tako što pomera akcenat sa kasnijeg, vizuelno bogatog fosilnog zapisa (Kambrijska eksplozija) na ranije, hemijski dokumentovane faze evolucije.

Ograničenja i dalji koraci

Iako su dokazi sada znatno jači, naučnici i dalje ističu potrebu za dodatnim uzorcima, detaljnijim poređenjima sa drugim grupama organizama i strožijim testovima za isključenje kontaminacije. Buduća bušenja, šira globalna uporedna analiza i genomika spužvi pomoći će da se preciznije razjasni vremenski okvir pojave životinja.

Zaključak: Korišćenjem hemijskih fosila i upoređivanjem sa živim spužvama, nova istraživanja proširuju naše razumevanje najranijih životnih etapa na Zemlji i sugerišu da su prva poglavlja životinjskog života mogla biti starija i hemijski bogatija nego što je to ranije verovano.

Evidence in ancient rocks may alter our understanding of the earliest forms of life on this planet.©NaturePicsFilms/Shutterstock.com(NaturePicsFilms/Shutterstock.com)

Some deep-water sponges can live to be over 200 years old, and they might’ve lived this long in ancient times.©Richard Whitcombe/Shutterstock.com(Richard Whitcombe/Shutterstock.com)

Biomarkers are necessary for studying lifeforms that don’t have bones.©iStock.com/Aiden Conners(iStock.com/Aiden Conners)

There are multiple species of sponges claimed to be ancient.©The Nippon Foundation-Nekton Ocean Census/Schmidt Ocean Institute © 2025 –Original(The Nippon Foundation-Nekton Ocean Census/Schmidt Ocean Institute © 2025)

Some sea sponges may have existed over 500 million years ago.©Kyle Lippenberger/Shutterstock.com(Kyle Lippenberger/Shutterstock.com)

Our sea rocks may hold even more evolutionary secrets.©Brian Lasenby/Shutterstock.com(Brian Lasenby/Shutterstock.com)