Decenijski eksperiment u Koloradu (1991–2020) simulirao je porast temperature tla od ~2°C pomoću stalno uključenih grejača. Tokom 29 godina, površinsko tlo postalo je do 20% suvlje, broj žbunova porastao je za 150%, a neke lokalne vrste divljeg cveća su izumrle. Naučnici upozoravaju da ovaj proces — poznat kao shrubifikacija — predstavlja rani pokazatelj šireg preuređenja alpskih ekosistema i poziv na hitne klimatske mere.
Eksperiment u Koloradu Pokazao Što Može Da Se Desi S Divljim Cvetovima: „Znak Onoga Što Dolazi“
Photo Credit: iStock
Decenijski eksperiment u udaljenom pašnjaku Kolorada doneo je neočekivane i uznemirujuće rezultate koji ilustruju kako i blago povišenje prosečne temperature može promeniti alpske ekosisteme.
Istraživanje je započeto 1991. godine u Rocky Mountain Biological Laboratory u bivšem rudarskom selu Gothic. Istraživači su označili pet eksperimentalnih parcela od po 30 m² i na svaku instalirali stalno uključene grejače, visine do nivoa glave, koji su radili 24/7. Grejači su prodrli oko 6 inča (≈15 cm) u zemlju i održavali temperaturu tla osetno povišenom — za ~2°C (3,6°F) iznad prosečnih vrednosti.
Šta su otkrili
Tokom 29 godina stalnog zagrevanja zabeleženi su sledeći ključni efekti:
- Površinski slojevi zemljišta postali su do 20% suvlji.
- Brojnost tvrdih žbunova porasla je za 150%, proces koji naučnici nazivaju shrubifikacija.
- Neke lokalne, cenjene vrste divljeg cveća su izumrle na ovim eksperimentalnim parcelama.
"To je znak onoga što dolazi", izjavila je vodeća istraživačica Lara Souza, kako prenosi The Guardian.
Rezultati su objavljeni u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences 17. februara i predstavljeni su kao opomena o promenama koje se već dešavaju u alpskim i arktičkim područjima.
Širi značaj i implikacije
Autori studije i drugi ekologisti upozoravaju da je shrubifikacija proces koji i nastaje usled, ali i dodatno ubrzava klimatske promene: žbunovi talože više toplote i menjaju hidrologiju tla, što pogoduje daljem širenju žbunastih vrsta na račun trava i cvetnica. Alpske pašnjake često su biodiverzitetski bogati — primer su Evropske Alpe koje na malom prostoru drže veliki broj biljnih vrsta — pa je gubitak ovih zajednica značajan za celokupan ekosistem.
Osim estetskog i ekološkog gubitka (npr. poznatih lokacija za posmatranje divljeg cveća kao što je Crested Butte), promena sastava biljnih zajednica može uticati i na lokalne poljoprivredne prakse, zalihe vode i ekosistemske usluge od kojih ljudi zavise.
Kakve su poruke za javnost
Studija naglašava potrebu za hitnim klimatološkim merama i praćenjem promena u osetljivim staništima. Na pojedinačnom nivou, autori preporučuju praćenje lokalnih klimatskih pitanja i povećan pritisak na donosioce odluka da preduzmu mere za ublažavanje klimatskih promena i prilagođavanje.
Napomena: podaci su zasnovani na izveštajima The Guardian, Nacionalne naučne fondacije (NSF) i objavi u PNAS.
Pomozite nam da budemo bolji.
