Nova studija sa nalazišta Ploča Mičov Grad (oko 4500. g. p.n.e.) pokazuje da su neolitski stanovnici uklanjali ovojnicu i termički obrađivali Vicia ervilia kako bi smanjili toksični kanavanin. Arheobotanička analiza ugljenisanih ovojnica podržava hipotezu da je prerada bila rutinska, a ne slučajna. Gorka vica se ističe kao tolerantna biljka koja bi mogla doprineti diverzifikaciji budućih prehrambenih sistema.
Drevni Majstori Prerade Hrane: Kako Su Neolitski Seljani Preradili Gorku Vicu
Scientists Think Our Ancestors Ate Toxic PlantsAlasdair Simpson / 500px - Getty Images
Novo istraživanje ukazuje da su stanovnici naselja na palama kod Ploče Mičov Grad, u blizini Jezera Ohrid, oko 4500. godine p.n.e. redovno pripremali i konzumirali Vicia ervilia (gorku vicu) nakon uklanjanja ovojnice i termičke obrade.
Šta su istraživači pronašli
Arheobotaničari su analizom ugljenisanih ovojnica zrna otkrili uzorak koji najbolje odgovara nusproizvodu ljudske prerade, tj. dehulovanja i termičke obrade. Nalazi iz Ploče Mičov Grad, koje potpisuju istraživači sa University of Oxford i University of Edinburgh i objavljeni u Journal of Human Palaeoecology, ukazuju na promišljene metode smanjenja toksina u mahunarkama.
Kako su neutralisali toksine
Gorka vica sadrži prirodni spoj kanavanin koji se najviše nalazi u ovojnici zrna i može izazvati povraćanje, probavne smetnje i glavobolje ako se zrna jedu neobrađena. Autori ističu da su postupci kao što su ceđenje i lečenje vodom, kuvanje, prženje i naročito dehulovanje efikasni u smanjenju nivoa toksina. Eksperimentalna poređenja makrofosila sa dehulovanim zrnima podržavaju interpretaciju da su ugljenisane ovojnice nusproizvod ljudske prerade, a ne samo trag napada štetočina.
Arheobotanički podaci pokazuju znanje o preradi biljnih namirnica i širok spektar iskorišćenih biljnih izvora koji su mogli da smanje ranjivost na oskudicu krajem neolita
Zašto je to važno danas
Iako gorka vica danas nije uobičajena u ljudskoj ishrani, njen značaj leži u velikoj otpornosti: podnosi sušu, niske temperature i slaba zemljišta. U uslovima klimatskih promena i pritiska na konvencionalne useve, ponovno razmatranje ovakvih tolerantnih biljnih vrsta može doprineti diverzifikaciji i otpornosti budućih prehrambenih sistema.
Kontekst i ograničenja
Autori ne navode da je gorka vica bila glavni oslonac ishrane, već da je postojala znatna veština u preradi manje poznatih ili marginalizovanih useva. Neki raniji radovi čak diskutuju o promenama u kognitivnim sposobnostima ljudskih zajednica kroz istoriju; ovde je primer preciznosti i znanja u upravljanju nutritivnim rizicima.
Zaključno, nalaz iz Ploče Mičov Grad predstavlja dodatni dokaz da su neolitske zajednice posedovale sofisticirane tehnike prerade hrane i da stare prakse mogu imati praktičnu vrednost za savremene izazove bezbednosti hrane.
Pomozite nam da budemo bolji.
