Studija u Nature Sustainability analizira više od 140.000 solarnih instalacija (2017–2023) i pokazuje da aerosoli iz sagorevanja uglja smanjuju proizvodnju solarne energije. U 2023. su ti efekti prosečno umanjili proizvodnju za 5,8%, a kumulativni gubici su bliski jednoj trećini izlaza novih sistema. Nalazi ukazuju da čišćenje vazduha i napuštanje uglja direktno povećavaju realni doprinos solarne energije.
Studija: Ugalj 'Guši' Solarnu Energiju — Aerosoli Smanjili Proizvodnju 5,8% U 2023.
Rows of solar panels on the roof of a large building - iknowartworks/Shutterstock
Tehnologija za pretvaranje fotonaponske (PV) energije u električnu struju postoji još od 1950-ih, ali masovna zamena fosilnih izvora i dalje kasni. Nova studija objavljena u Nature Sustainability pokazuje da zagađenje iz termoelektrana na ugalj značajno umanjuje učinak postojećih solarnih panela, što otežava brži prelaz na obnovljive izvore energije.
Naučnici su analizirali podatke sa više od 140.000 solarnih instalacija u periodu od 2017. do 2023. Rezultati pokazuju da su aerosoli i druge čestice iz sagorevanja uglja u 2023. godini smanjili proizvodnju solarne energije za prosečnih 5,8%. Ukupni gubici u proizvodnji zbog takvog zagađenja odgovaraju gotovo jednoj trećini izlaza novih sistema instaliranih tokom iste periode.
Kako aerosoli utiču na panele? Partikule u vazduhu direktno blokiraju deo sunčevog zračenja, pa paneli dobijaju manje svetlosti za pretvaranje u struju. Pored toga, aerosoli menjaju refleksiju i pokrivenost oblaka, što dodatno menja obrasce osvetljenja i smanjuje efikasnost PV sistema.
A coal fire powerplant with huge towers and chimneys releasing smoke into the air - Schroptschop/Getty Images
Regionalne razlike: Gubici PV proizvodnje su manji u SAD i Evropi, ali stopa gubitka tamo raste iz godine u godinu. Kina, koja je svetski lider po instaliranom PV kapacitetu, ima najveći apsolutni gubitak energije usled zagađenja — ali je jedina zemlja koja beleži pad stope gubitka, zahvaljujući ozbiljnim merama za čišćenje vazduha sprovedenim od 2013. godine. Ipak, smanjenje aerozola može imati i neželjeni klimatski efekat: aerosoli reflektuju sunčevo zračenje i delimično hlade atmosferu, pa njihovo uklanjanje može ubrzati globalno zagrevanje ako se istovremeno ne smanjuju i emisije stakleničkih gasova.
Širi značaj: Rezultati ukazuju da trenutne projekcije doprinosa solarne energije u ostvarivanju klimatskih ciljeva mogu biti preoptimistične u oblastima sa visokim nivoom zagađenja. To znači da planeri energije i kreatori politika treba da uzmu u obzir lokalne i regionalne efekte zagađenja pri proceni realnog potencijala PV tehnologije.
Šta dalje? Smanjenje upotrebe uglja i drugih fosilnih goriva nije važno samo zbog smanjenja emisija CO2, već i zato što čistoća vazduha direktno utiče na performanse obnovljivih izvora. Paralelno, izazovi kao što su promenljiva dostupnost sunčeve svetlosti ili uticaj solarnih farmi na ptice i lokalnu ekologiju zahtevaju tehnička rešenja i bolju regulaciju.
Zaključak: Čišći vazduh znači više struje iz solarnih panela — smanjenje zagađenja je win-win za klimu i energetsku efikasnost.
Napomena: Ova studija se zasniva na širokom skupu podataka i naglašava međuodnos tehnologije i okoline — investicije u obnovljive izvore moraju ići paralelno sa merama za smanjenje zagađenja.
Pomozite nam da budemo bolji.
