Studija u Nature Reviews Earth & Environment otkriva da je 2025. bila najskuplja godina po finansijskoj šteti od šumskih požara, uprkos manjoj ukupnoj zapaljenoj površini. Najveće posledice su imale Kalifornija, Južna Koreja, Kanada i više evropskih zemalja — oko 90 poginulih i ~300.000 evakuisanih. Autori upozoravaju da klimatske promene povećavaju verovatnoću ovakvih katastrofa i pozivaju na brze rezove emisija i jačanje mera prilagođavanja.
2025. Najskuplja Godina Po Šteti Od Šumskih Požara — 'Tih' Period, Devastirajuće Posledice
Study finds 2025 was costliest year on record for wildfires
Prema novoj studiji objavljenoj u časopisu Nature Reviews Earth & Environment, 2025. je bila najskuplja godina kada je reč o finansijskoj šteti prouzrokovanoj šumskim požarima, uprkos relativno maloj ukupnoj zapaljenoj površini.
A map created by the Hybrid Intelligence department of Helmut Schmidt University shows shipping, aircraft, wildfires, and GPS disruption zones (Getty)
Glavni nalazi
Požari su 2025. činili oko 38% svih osiguranih gubitaka usled prirodnih nepogoda širom sveta — više nego uragani, zemljotresi i poplave zajedno. Ukupna količina ugljen-dioksida povezanog s požarima pala je na približno 11 milijardi tona CO2, treća najniža vrednost od 2002. godine, ali su štete i ljudske posledice bile izuzetno velike zbog požara koji su pogodili gusto naseljena područja.
Demonstrators hold signs at the ‘They Let Us Burn!’ rally on the first anniversary of the Palisades Fire (Getty)
Najveće tragedije i ekonomski udarci
Najskuplji pojedinačni događaj bili su požari Palisades i Eaton u oblasti Los Anđelesa (januar 2025), koje su podstakli ekstremni Santa Ana vetrovi i izuzetno suva vegetacija. Požari su zahvatili preko 20.000 hektara, direktno ubili 31 osobu, uništili skoro 12.000 domova, i primorali oko 150.000 ljudi na evakuaciju. Procene ukupnih gubitaka iznose oko $140 milijardi, od čega su osigurani gubici blizu $40 milijardi.
A property ravaged by wildfires in the coastal village of Nomul-ri in Yeongdeok (AFP/Getty)
Dva meseca kasnije, Južna Koreja je zabeležila najsmrtonosniji i najveći talas požara u svojoj istoriji: preko 100.000 hektara, 32 poginule osobe i desetine hiljada raseljenih. Istraživanja ukazuju da su uslovi koji su omogućili te požare bili najmanje dvostruko verovatniji zbog klimatskih promena.
Firefighters work to extinguish a wildfire near the city of Patras in western Greece (AFP/Getty)
Evropska leta 2025. donela su velike izbijanja u Španiji, Portugalu, Grčkoj, Turskoj, Kipru i Francuskoj — zajedno je stradalo najmanje 28 ljudi, a oko 120.000 osoba je evakuisano. Španija je zabeležila najveću površinu zahvaćenu požarima od 2002. (preko 350.000 ha), Portugal svoj najveći požar izazvan udarom groma, dok je Francuska imala najveći požar od 1949. u okviru kratkog perioda.
A wildfire on the Isle of Arran in Scotland (PA Media)
Kanada i borealni požari
U Kanadi je 2025. bila treća uzastopna godina ekstremnih emisija iz požara u borealnim šumama. Od 2023. borealni požari Severne Amerike oslobodili su približno 4 milijarde tona CO2, više nego u prethodnih 15 godina zajedno, što naglašava rizik da šume koje gore više puta izgube sposobnost regeneracije i postanu neto izvori ugljenika.
A wildfire burns on Mount Underwood near Port Alberni, on Vancouver Island, British Columbia (AFP/Getty)
Zašto ukupna zapaljena površina opada, a šteta raste?
Istraživači objašnjavaju da globalna ukupna zapaljena površina opada prvenstveno zbog smanjenja paljenja savana u Africi, ali da su ekstremni i brzi požari sve učestaliji u umerenim i visokim geografskim širinama — tamo gde su šume gušće i gde su naselja bliže divljem području. Klimatske promene povećavaju učestalost i intenzitet suša i toplotnih talasa, a rast populacije na rubovima urbanih i ruralnih zona povećava broj ljudi izloženih riziku.
„2025. pokazuje da globalno 'tih' period požara i dalje može biti razarajući... rizik sve više zavisi od lokacije požara, njegove jačine i izloženosti,“ rekao je dr Matthew Jones iz Tyndall centra, vođa studije.
Preporuke i pozivi na akciju
Autori studije pozivaju na hitno i ambiciozno smanjenje emisija fosilnih goriva kako bi se ograničilo dalje zagrevanje, ali i na jačanje mera prilagođavanja: proaktivno upravljanje vegetacijom, ulaganje u otpornu infrastrukturu, unapređene planove evakuacije i međunarodnu saradnju pri deljenju resursa za gašenje požara.
Zaključak: 2025. je pokazala da čak i kada ukupna površina zahvaćena požarima nije rekorda, posledice mogu biti katastrofalne zbog lokacije, intenziteta i izloženosti ljudi i imovine — trend koji će se po projekcijama pojačavati bez brzih klimatskih i adaptivnih mera.
Pomozite nam da budemo bolji.
