Veliki požari iz 1910: Pouke za današnje gigapožare i život s vatrom

Tokom dva suva, vetrovita dana leta 1910. požari su pregazili ogromne delove unutrašnjeg severozapada SAD, Stenovitih planina i delova Britanske Kolumbije. Oko 3 miliona hektara šume — površina približna saveznoj državi Connecticut — izgorelo je, čitavi gradovi su bili razoreni, a posledice tog događaja oblikovale su politiku upravljanja požarima u SAD na više od jednog veka.

Kako je "10 a.m." politika nastala

Veliki požar iz 1910. potresao je novoosnovanu U.S. Forest Service i doveo do stroge, apsolutističke smernice: svi šumski požari moraju se ugasiti do 10 sati ujutru sledećeg dana od otkrića. Ta "10 a.m. politika", kasnije popularizovana kampanjom sa maskotom Smokey Bear, bila je jasna i odlučna — ali je imala i dugoročne negativne posledice.

President Dwight D. Eisenhower holds a Smokey Bear doll. The mascot, introduced in 1944, and its long-running public service campaigns represented the Forest Service strategy of putting out every fire, a strategy that left forests across the West primed to burn. U.S. Forest Service

Neplanirane posledice apstraktnog gašenja

Masovno i gotovo univerzalno gašenje požara smanjilo je učestalost malih, niskointenzitetnih požara koji prirodno čiste podrast i smanjuju količinu goriva u šumi. Tokom decenija to je dovelo do nagomilavanja gustog sloja drvenog otpada i mladih stabala — goriva koja sada pogoduju ekstremnim, nekontrolisanim požarima.

Gigapožari i klimatska kriza

U 21. veku vidimo novu vrstu pretnje: gigapožare — požare koji zahvate više od milion hektara. Samo u Kaliforniji 2020. je izgorelo više od 4 miliona hektara. Primeri poput August Complex, Dixie i Caldor pokazuju neuobičajeno ponašanje vatre: prelazak Sijera Nevadom, stvaranje lokalne "vremenske" dinamike i upad u stambene zone. Klimatske promene — duže sezone požara, više suša i više toplih dana — dodatno pojačavaju opasnost.

More people living in the wildland urban interface creates more potential ignition sources, like power lines.Robyn Beck/AFP via Getty Images

Ljudi u interfejsu i infrastruktura

Rast naselja u tzv. wildland-urban interfejsu dovodi do većeg broja izvora paljenja (npr. dalekovodi) i povećava rizik po živote i imovinu. Zbog toga su neke mere, poput privremenih zatvaranja nacionalnih šuma radi bezbednosti, bile neophodne, ali nisu dugoročno održivo rešenje.

Šta deluje bolje: kontrolisane i kulturne vatre

Moderne strategije koje se pokazuju efikasnijim uključuju prescribed burns (kontrolisana, niskointenzitetna paljenja) i priznavanje kulturnih praksi domorodačkih naroda koje vekovima koriste vatru za održavanje zdravih ekosistema. Ove metode smanjuju nagomilano gorivo, poboljšavaju biodiverzitet i smanjuju verovatnoću izbijanja katastrofalnih požara.

Firefighters use prescribed burns – low-intensity, closely managed fires – to clear out undergrowth and protect the heart of Kings Canyon National Park in California's Sierra Nevada.AP Photo/Brian Melley

Obrazovanje, planiranje i politika

Za suživot s vatrom potrebne su šire društvene promene: obrazovanje o vatri u školama, uključivanje domorodačkih znanja u upravljanje, finansiranje rada na terenu i promene u planiranju gradnje. To podrazumeva i promenu politike u vezi sa izgradnjom u visokorizičnim zonama i odgovornije pristupe rekonstrukciji nakon požara.

Preporuke za put napred

Ne možemo gasiti naš put do sigurnog odnosa s vatrom. Potreban je kombinovani pristup: kontrolisano paljenje, priznanje kulturnih praksi, edukacija i planska regulacija razvoja u rizičnim područjima.

Život s vatrom zahteva saradnju, poštovanje lokalnih praksi i ulaganja u dugoročne mere otpornosti — od lokalnih zajednica do saveznih politika.

Autori: William Deverell i Elizabeth A. Logan, USC Dornsife College of Letters, Arts and Sciences. Tekst je preradjen i sažet za srpskog čitaoca.