Studija iz Portugala pokazuje da analiza procesa pisanja, posebno pisanja po diktatu, može otkriti rane znakove kognitivnog oštećenja pre nego što postanu očigledni. Istraživanje je uključilo 58 učesnika (62–92), od kojih je 38 imalo dijagnozu kognitivnog oštećenja. Glasovno diktirani zadaci otkrili su sporije, fragmentisano i manje koordinisano pisanje kod pogođenih osoba. Potrebne su veće i raznovrsnije studije kako bi se potvrdila primenljivost ovakvog skrininga.
Jednostavan test pisanja može otkriti rane znake demencije pre dijagnoze — studija iz Portugala
Everyday task may help detect early dementia signs before diagnosis, study finds
Jednostavan test pisanja mogao bi da otkrije rane znake kognitivnog oštećenja kod starijih osoba pre nego što se pojave klinički uočljivi simptomi, pokazuje nova studija iz Portugala.
Researchers hoped to catch cognitive changes earlier than traditional paper-and-pencil tests, which usually only focus on the final output.(iStock)
Kako je sprovedena studija
Istraživanje je obuhvatilo 58 starijih osoba uzrasta od 62 do 92 godine koje žive u staračkim domovima; među njima je 38 imalo već dijagnostikovano kognitivno oštećenje. Svaki učesnik je uradio niz vežbi pisanja pomoću olovke na specijalizovanom digitalnom tabletu koji je beležio precizne pokrete ruke, dužinu pauza i organizaciju poteza olovke.
When writing from dictation, older adults with cognitive impairment showed noticeably slower, more fragmented and less coordinated writing patterns.
Koje su vežbe obavljane
Testovi su obuhvatali osnovnu kontrolu olovke, prepisivanje rečenica sa kartice i pisanje rečenica po diktatu. Istraživači su uporedili obične motorne zadatke sa zahtevnijim zadacima koji uključuju istovremeno slušanje, procesiranje jezika i motoriku.
Researchers did not account for the participants' medication use, which could potentially impact both handwriting and brain function.
Glavni nalazi
Jednostavni zadaci koji se oslanjaju većinom na motoričke sposobnosti (npr. crtanje linija, prepisivanje) nisu pokazali značajne razlike između grupa. Međutim, pri pisanju po diktatu učesnici sa kognitivnim oštećenjem pokazali su jasnije promene: sporije pisanje, češće i duže pauze, fragmentisanije poteze i lošiju organizaciju grafomotorike.
"Zadaci pisanja po diktatu su osetljiviji jer zahtevaju od mozga da istovremeno sluša, procesuira jezik, pretvara zvuk u pisani oblik i koordinira pokret", izjavila je dr Ana Rita Matias sa Univerziteta u Évori, koja je bila vodeća autorka studije.
Zašto je to važno
Trenutna dijagnostika kognitivnog propadanja često zahteva skupe snimke mozga ili dugotrajna psihološka testiranja. Ako se nalaze potvrde u većim studijama, jednostavni digitalni testovi pisanja mogli bi postati brz, pristupačan i lako primenljiv način rane selekcije osoba koje zaslužuju detaljniju procenu.
Ograničenja i sledeći koraci
Autori napominju ograničenja: mali i homogeni uzorak (samo korisnici staračkih domova) i činjenica da studija nije uzela u obzir upotrebu lekova koji mogu uticati na rukopis i kogniciju. Potrebne su veće, raznovrsnije i longitudinalne studije, kao i kontrola za moguće faktore zbunjenosti, pre nego što se metodologija može široko primeniti.
Rad je objavljen u časopisu Frontiers in Human Neuroscience. Važno je naglasiti da ovaj test nije zamena za medicinsku dijagnozu — osobe sa zabrinjavajućim simptomima treba da se obrate lekaru.
Pomozite nam da budemo bolji.
