Satelitske Snimke Pokazuju Globalni Oporavak Mangrova — Ali Rast Morskog Nivoa I Dalje Preti

Novo istraživanje zasnovano na 40 godina satelitskih snimaka pokazuje da su mangrovske šume otpornije nego što se ranije verovalo: dobitci u poslednjih 16 godina nadmašili su gubitke, pa je neto pad površine mangrova od 1980-ih svega oko 1%. Ipak, naučnici upozoravaju da rast nivoa mora i dalje predstavlja ozbiljnu pretnju koja može umanjiti klimatsku ulogu ovih staništa.

Kako je istraživanje sprovedeno

Tim iz Tulane University Mangrove Lab analizirao je snimke iz programa Landsat (misija NASA i USGS) i visokorezolutne komercijalne snimke (PlanetScope, Planet Labs) radi verifikacije. Koristeći metode mašinskog učenja, istraživači su kreirali referentne mape za 1980-e, 2010. i 2021. godinu, a potom primenili detekciju promena da bi dobili godišnje evidencije za period 1984–2023.

Glavni nalazi

Rezultati, objavljeni 4. juna u časopisu Science, pokazuju promenu trenda: pre oko 2010. godine dominirali su gubici mangrova, dok su nakon 2010. dobitci postali izraženiji. Program detekcije promena ukazao je na to da su prirodna regeneracija i planska obnova, ali i širenje mangrova na novoformirane muljevite obale, ključni pokretači oporavka.

"Posle decenija gubitaka konačno vidimo globalnu prekretnicu za mangrove," rekao je Zhen Zhang, prvi autor studije i postdoktorski istraživač na Tulaneu. "Ovo ukazuje na njihovu snažnu otpornost i potencijal kao prirodno rešenje za zaštitu obala i ublažavanje klimatskih promena."

Zašto su mangrovi važni

Mangrovi su šume otporne na sasu (sol), koje rastu duž tropskih i sup-tropskih obala i služe kao prirodni štit protiv oluja, vetrova i poplava. Njihov gusti korenski sistem usporava plimne talase i smanjuje eroziju obale, a istovremeno obezbeđuje stanište za ribe, škaldere i druge morske vrste. Osim toga, mangrovi skladište velike količine ugljenika u drvetu, korenju i dubokim muljevitim slojevima zemljišta — zbog toga su važni u borbi protiv klimatskih promena.

The researchers found that mangrove forests began rebounding globally after 2010. | Credit: Reinhard Dirscherl via Getty Images

Gde su se mangrovi širili

U nekim regionima mangrovi su se povratili na napuštenim akvakulturnim bazenima ili se proširili na nove muljevite obale u deltama reka gde sediment podstiče kolonizaciju. Na obali Meksičkog zaliva u SAD zabeležen je pomak prema višim geografskim širinama pod uticajem zagrevanja, pa su države poput Louisiane zabeležile rast mangrovskih površina tokom poslednjih 40 godina.

Rizici i budućnost

Iako su rezultati ohrabrujući, dodatna analiza objavljena 3. juna u časopisu Earth's Future upozorava da porast nivoa mora može oslabiti sposobnost mangrova da skladište ugljenik. Model koji kombinuje protok vode, kretanje sedimenta, dinamiku rasta i masovno odumiranje stabala pokazuje da preterano i dugotrajno plavljenje može smanjiti ukupno skladištenje ugljenika i u nekim slučajevima pretvoriti mangrove iz ugljeničnih ponora u izvore emisija tokom narednog veka.

Direktor Mangrove Lab-a, prof. Daniel Friess, naglašava: da bi se zadržao trend oporavka, neophodno je zaustaviti dalji gubitak kroz očuvanje, aktivnu restauraciju i monitoring. Bez takvih mera klimatske promene i dalje mogu preokrenuti postignute dobitke.

Šta to znači za politiku i praksu

Studija podvlači važnost kombinovanog pristupa: zaštite postojećih staništa, ciljane obnove degradiranih površina, upravljanja sedimenatacijom u delti reka i dugoročnog praćenja pomoću satelita i terenskih podataka. Samo integrisanim merama moguće je iskoristiti potencijal mangrova za zaštitu obala i sekvestraciju ugljenika, istovremeno smanjujući rizik od gubitka usled rasta nivoa mora.