Studija objavljena u The Lancet nalazi da između 2020. i 2024. nijedna žena u Engleskoj stara 20–24 nije umrla od raka grlića materice, što autori povezuju sa ~88–90% pokrivenošću HPV vakcinom u toj kohorti. Istraživači procenjuju da je vakcinacija sprečila gotovo 200 smrti mladih žena, ali upozoravaju da nulta smrtnost može biti posledica izrazito niske osnovne stope, a ne potpunog iskorenjivanja. U SAD napredak stagnira zbog nižeg obuhvata i javnog skepticizma.
Prvi put bez žrtava: HPV vakcina povezana s nulom smrti mladih žena u Engleskoj
Cervical cancer deaths have dropped to zero among young women in England for the first time in decades.(Getty Stock)
Po prvi put otkako postoje zvanične evidencije, u Engleskoj je proteklo pet godina bez ijedne smrti žene starosti 20–24 godine usled raka grlića materice. Studija objavljena 17. juna u časopisu The Lancet ukazuje na jaku vezu između ovog rezultata i visoke pokrivenosti HPV vakcinacijom među pripadnicama generacije Z.
Šta je studija pratila
Autori iz Queen Mary University of London, prof. Peter Sasieni i dr Milena Falcaro, analizirali su podatke o smrtnosti od raka grlića materice u Engleskoj za žene uzrasta 20–34 godine u periodu 2001–2024. Upoređivali su stvarni broj smrtnih slučajeva sa očekivanim brojem baziranim na stopama pre uvođenja vakcine.
Ključni nalazi
Glavni rezultat: između 2020. i 2024. nijedna žena stara 20–24 godine nije umrla od raka grlića materice—kohorta koja bi bez vakcinacije statistički izgubila oko 23 osobe.
Pokrivenost vakcinacijom u toj kohorti bila je približno 88–90% u dobi od 12–13 godina. U starijim kohortama sa nešto nižom pokrivenošću zabeleženo je i značajno smanjenje smrtnosti: pad od oko 80% za žene 20–24 u periodu 2014–2019 i 69% za žene 25–29 u periodu 2020–2024.
Autori procenjuju da je od uvođenja vakcine u Engleskoj sprečeno blizu 200 smrtnih slučajeva među mladim ženama.
Važno upozorenje
Istraživači naglašavaju da zabeležena nulta smrtnost verovatno odražava toliko nisku osnovnu stopu da je vremenom moguće zabeležiti period bez smrtnih ishoda — a ne potpunu eliminaciju bolesti kod mladih žena. Drugim rečima, rezultat je ohrabrujući pokazatelj efekta vakcinacije, ali ne dokaz apsolutnog iskorenjivanja.
Srbija i svet: širi kontekst
Rezultati iz Engleske potvrđuju efektivnost HPV vakcine u sprečavanju najtežih posledica infekcije humanim papiloma virusom. Svetska zdravstvena organizacija je procenila da je HPV 2019. uzrokovao oko 620.000 slučajeva raka kod žena i 70.000 kod muškaraca globalno, a 2022. od raka grlića materice je umrlo oko 350.000 ljudi.
Situacija u SAD
U SAD se napredak u pokrivenosti HPV vakcinom usporava: oko 61% adolescenata starosti 13–17 trenutno je kompletiralo seriju, što je znatno ispod cilja vlade od 80% do 2030. Visoko profilni skepticizam, koji potiče i iz retorike javnih ličnosti poput Roberta F. Kennedyja Jr., kao i izmene u regulatornim telima, navodno su doprineli stagnaciji vakcinacije u nekim državama.
Zaključak
Studija iz The Lancet predstavlja snažan dokaz da visoko pokriće HPV vakcinom može brzo doneti opipljive javnozdravstvene koristi, uključujući sprečavanje smrtnih ishoda. Istovremeno, podaci ukazuju da nastavak i povećanje vakcinacijske pokrivenosti — posebno u državama gde je ona niski — ostaje ključni prioritet za smanjenje globalnog tereta HPV-povezanih karcinoma.
Napomena: Ovaj tekst sažima nalaze studije i javnozdravstveni kontekst. Za individualne medicinske savete obratite se svom lekaru ili nadležnim zdravstvenim institucijama.
Pomozite nam da budemo bolji.
