Studija iz severoistočnog dela SAD pokazuje da više od trećine ispitana štakora i 84% ispitana miševa nosi bar jednu mutaciju povezanu sa otpornosti na rodenticide, naročito u genu VKORC1. Naučnici su otkrili i nove varijante čiji efekat na otpornost još nije potvrđen. Rizik od širenja bolesti i sekundarnog trovanja divljih ptica raste, pa se preporučuju kombinovane kontrole: zaptivanje, bolja sanitarija, zamke i praćenje genetske otpornosti.
Alarm: Štakori i miševi mutiraju i postaju otporni na rodenticide
Rats and mice are mutating and becoming resistant to poison, researchers warn
Nova studija upozorava da se gradskim populacijama štakora i miševa u severoistočnom delu SAD javljaju genetske mutacije koje mogu smanjiti efikasnost dugo korišćenih otrova za glodare.
Glavni nalazi
Istraživači su otkrili da je više od trećine od 143 ispitana štakora, i 84% od 147 ispitana miša iz područja New York tri-državnog regiona i Washingtona, D.C., nosilo bar jednu genetsku mutaciju povezanu sa otpornosti na rodenticide. Mutacije su primarno identifikovane u genu VKORC1, za koji je ranije utvrđena veza sa rezistencijom na antikoagulantne rodenticide. Autori su takođe našli nekoliko novih varijanti čiji uticaj na otpornost još nije u potpunosti razjašnjen.
A rat in New York City last August. Rats and mice in the U.S. Northeast are showing signs of resistance to rodenticide, researchers say (AFP via Getty Images)
Zašto je to važno
Rezultati su zabrinjavajući jer glodari mogu prenositi bolesti opasne po ljude, poput leptospiroze i hantavirusa. Povećana otpornost na otrove može otežati kontrolu populacija i potencijalno doprineti većem riziku od širenja ovih bolesti u urbanim sredinama.
Uticaj na strategije suzbijanja
U severoistočnom delu SAD vlasti često koriste antikoagulanse i druge rodenticide koji izazivaju smrtonosno krvarenje, među kojima su bromadiolone, diphacinone, brodifacoum, cink-fosfid i varfarin. Ovi preparati su povezani i sa slučajevima sekundarnog trovanja ptica grabljivica koje se hrane glodarima — istraživanje navodi i primer lešinara Flaca, evropske sove u Njujorku, kao jedan od znakova rizika za divlje životinje.
A field mouse is seen outside of the White House in Washington, D.C., in September 2019. Mice are building up more adaptation to rodenticide than rats (Getty Images)
Preporuke stručnjaka
Istraživači i stručnjaci iz Rutgers univerziteta ističu da će, kako otpornost postaje češća, biti neophodno primeniti kombinovane, naučno utemeljene metode upravljanja populacijama. Među preporukama su:
- zatvaranje ulaznih tačaka (zaptivanje rupa u zgradama i podnim daskama),
- poboljšanje sanitarnih uslova i uklanjanje izvora hrane,
- uobičajena upotreba klopki i selektivan nadzor populacija,
- razmatranje alternativnih pristupa kao što su peleti za smanjenje plodnosti glodara,
- praćenje genetske otpornosti kako bi se odabrali efikasniji preparati i metode.
Citat iz studije: istraživači navode da je otpornost kod kućnih miševa rasprostranjenija nego što se ranije mislilo, dok je kod norveških štakora potrebno dodatno utvrđivanje uticaja pojedinačnih mutacija.
Šta to znači za gradove van SAD
Iako je studija rađena u severoistočnom delu SAD, nalazi imaju širu relevantnost: mnoga svetska urbana područja koriste slične metode kontrole glodara i suočavaju se sa sličnim ekologijama. Lokalnim službama za javno zdravlje i upravljanje škodljivcima preporučuje se praćenje otpornosti i prelazak na integrisane strategije kontrole koje smanjuju rizik po ljude i životnu sredinu.
Pomozite nam da budemo bolji.
