Nova studija u Geophysical Research Letters povezuje misterioznu "hladnu mrlju" jugoistočno od Grenlanda sa mogućim slabljenjem AMOC-a. Analiza temperaturnih zapisa iz perioda 1995–2024 i klimatska reanaliza pokazuju da se površinski gubitak toplote smanjio od 1955., dok temperature padaju i do 1.000 metara dubine. To ukazuje da AMOC donosi manje tople vode u regiju, što predstavlja potencijalni rizik za klimu Evrope, tropske padavine i nivo mora uz istočnu obalu SAD.
Upozorenje naučnika: "Hladna mrlja" kod Grenlanda ukazuje na slabljenje AMOC‑a — potencijalna klimatska opasnost
Illustration by Tag Hartman-Simkins / Futurism. Source: Shutterstock
Zastrašujuće otkriće: misteriozan pojas hladne vode jugoistočno od Grenlanda mogao bi biti znak da se slabi jedna od najvažnijih svetskih okeanskih struja. Nova studija objavljena u časopisu Geophysical Research Letters povezuje ovu takozvanu "hladnu mrlju" sa mogućim padom Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), čije bi kolabiranje imalo široke klimatske posledice.
Šta su naučnici uradili? Autori su koristili direktna merenja temperature iz perioda 1995–2024 i uključili ih u klimatsku reanalizu kako bi rekonstruisali dugoročnu termalnu dinamiku regiona. Analiza pokazuje da se gubitak toplote sa površine okeana zapravo smanjio od 1955. godine, što ide u prilog ideji da atmosfera sama po sebi ne objašnjava pojavu.
Najubedljiviji dokaz je opadanje temperatura duboko ispod površine — zabeleženi padovi dosežu i do 1.000 metara. Takođe, to implicira da u ovaj region stiže manje tople vode, što je u skladu sa slabljenjem AMOC-a.
Zašto je to važno? AMOC prenosi toplu površinsku vodu ka severu i vraća hladniju vodu na dubljim slojevima prema jugu. Njeno značajno slabljenje ili kolaps moglo bi dovesti do: hladnijeg vremena u delu Evrope, promena padavinskih obrazaca u tropskim regionima koje bi mogle ugroziti useve, i lokalnih porasta nivoa mora duž istočne obale SAD.
Stefan Rahmstorf, vodeći autor studije iz Potsdam Institute for Climate Impact Research, za New Scientist navodi da površinsko hlađenje izazvano vetrovima i oblacima "objašnjava samo skromni deo" pojave i da podaci ukazuju na ulogu okeana.
Autor studije i nezavisni istraživači napominju da ovo istraživanje pruža snažne dokaze, ali i da naučna debata još nije zatvorena. David Thornalley (University College London) smatra da studija neće biti "poslednja reč" u raspravi, te su potrebna dalja posmatranja i analize.
Šta dalje?
Potrebno je nastavak dugoročnog praćenja AMOC-a, širenje mernih mreža i upotreba nezavisnih metodologija kako bi se potvrdili trendovi i bolje procenile posledice za regionalne i globalne klime. Iako nije izvesno da će doći do naglog kolapsa, trenutni podaci predstavljaju ozbiljno upozorenje o promeni u jednoj od ključnih komponenti zemaljskog klimatskog sistema.
Pomozite nam da budemo bolji.
