Istraživači su u jezeru Memphremagog otkrili melanom kod smeđih glavatih mrena koji predstavlja jednu klonalnu liniju raka i širi se među ribama — prvi takav slučaj kod riba i prva potvrda u slatkovodnoj životinji. Do 2014. oko trećine riba u ispitanoj oblasti imalo je vidljive lezije, a tumori su pokazali povišene nivoe arsena čije značenje još nije razjašnjeno. Sezona mresta je vodeća hipoteza prenosa, dok su toksini i obližnja deponija delimično odbačeni. Dalja istraživanja uključuju laboratorijske eksperimente prenosa, proučavanje imuniteta i širi regionalni nadzor.
Prvi Poznati Prenosivi Rak Kod Riba Otkriven u Jezeru Memphremagog — Melanom Koji Se Širi Među Mrenama
Image: Vermont Fish & Wildlife Department
Istraživači su u jezeru Memphremagog, na granici Vermonta i Quebeca, identifikovali melanom kod smeđih glavatih mrena (brown bullhead) koji ne nastaje nezavisno u svakoj jedinki, već predstavlja jednu klonalnu liniju raka koja se širi između riba. To je prvi potvrđeni prenosivi rak kod riba, prvi zabeležen primer među slatkovodnim životinjama i tek četvrti prirodni prenosivi rak u životinjskom carstvu (uz primere kod tasmanijskih đavola, pasa i nekih školjkaša). Nema dokaza da ovaj rak predstavlja rizik za ljude.
Kako su došli do tog zaključka
Prvi slučajevi crnih lezija na koži mrena primećeni su 2012. godine. Iako su ispitivani standardni uzročnici kao što su zagađenje ili virusne infekcije, genetsko sekvenciranje tumorskih uzoraka otkrilo je neočekivan obrazac: tumori iz različitih riba bili su genetski bliži jedan drugom nego tkivima njihovih domaćina. Takav obrazac jasno ukazuje na jednu klonalnu liniju malignih ćelija koja se prenosi između jedinki, a ne na odvojeno nastajanje tumora kod svake ribe.
Ključni nalazi
- Do 2014. godine oko jedne trećine riba u ispitivanom delu jezera imalo je vidljive kožne lezije.
- Tumorski uzorci su pokazali povišene nivoe arsena, ali značenje ovog nalaza još nije razjašnjeno.
- Sezona mresta, kada se ribe skupljaju i dolazi do intenzivnog fizičkog kontakta, predstavljena je kao vodeća hipoteza za način prenosa, iako laboratorijska potvrda još nije izvedena.
- Ispitivanja kvaliteta vode i analiza lokalnih izvora zagađenja, uključujući obližnju deponiju, nisu pružila jasan dokaz da je jedinstveni toksični okidač odgovoran.
- Rasprostranjenost pogođene populacije širom jezera upućuje na to da nije reč o striktno lokalizovanom životnom okruženju kao uzroku.
Šta naučnici planiraju dalje
Autori rada i nezavisni stručnjaci navode da su genetski dokazi "u velikoj meri ubedljivi" u korist prenosive prirode raka, ali da je neophodno demonstrirati direktan eksperimentalni prenos u kontrolisanim uslovima. Ključne naredne aktivnosti uključuju:
- Kontrolisane laboratorijske eksperimente prenosa kako bi se potvrdio mehanizam širenja.
- Proučavanje imuniteta riba da se razjasni kako rak zaobilazi odbrambene mehanizme domaćina.
- Prošireni regionalni nadzor kako bi se utvrdilo da li ista klonalna linija kruži i u drugim vodotokovima Nove Engleske i južnog Quebeca.
Poređenje sa tasmanijskim đavolima (facijalni tumorski sindrom) podseća na potencijalni uticaj prenosivih raka na populacije. Međutim, za sada nije jasno da li će ovaj melanom dovesti do sličnog pada broja jedinki — to zavisi od mnogih faktora uključujući brzinu širenja, mortalitet i sposobnost riba da se uklope u sredinu sa novim patogenom.
Studija je objavljena u časopisu Nature. Otkrivanje otvara nova pitanja o tome kako rak može da funkcioniše izvan okvira koji su dosad opisani u udžbenicima biologije.
Za javnost: nema dokaza koji bi ukazivali na opasnost po ljude, pa nema razloga za paniku. Ipak, otkriće povećava hitnost naučnih istraživanja o prenosivim kancerima kod vodenih i kopnenih vrsta.
Pomozite nam da budemo bolji.
