Project CETI otkriva da glavati kitovi skraćuju razmake između klikova i pojačavaju upotrebu A‑vokala kada su u blizini brodovi. Analiza više od 1.000 kodosa prikupljenih od 15 jedinki tokom četiri godine pokazuje da ritam i tajming klikova najbolje predviđaju prisustvo plovila. Nalazi ukazuju da brodska buka utiče na kitovsku komunikaciju i naglašavaju potrebu za boljim merama zaštite.
Glavati kitovi menjaju „jezik“ kada su brodovi blizu — kraći klikovi i pojačani vokali otkrivaju buku
An adult sperm whale swimming in the Caribbean Sea near Dominica.
Grupa naučnika iz Project CETI (Cetacean Translation Initiative) otkrila je da glavati kitovi (Physeter macrocephalus) prilagođavaju svoje komunikacione obrasce kada su u blizini brodovi: razmaci između klikova postaju kraći, a upotreba određenih vokalnih zvukova — posebno onih koje istraživači označavaju kao A‑vokali — raste. Nalazi su objavljeni u časopisu Ecological Informatics i predstavljaju dodatni korak u razumevanju kompleksnog sistema komunikacije ovih životinja.
Kako su sproveli istraživanje
Tokom četiri godine, tim je analizirao više od 1.000 kodosa — strukturisanih nizova klikova kojima se kitovi međusobno obraćaju — prikupljenih pomoću akustičnih tagova pričvršćenih na 15 jedinki u oblasti oko ostrva Dominika u istočnom Karibima. Istraživači su identifikovali i zvuke slične samoglasnicima, nazvane A‑vokal i I‑vokal, i pratili kako se njihova upotreba menja u zavisnosti od prisustva plovila.
Glavni nalazi
Skraćen interklik interval: Kada su plovila u blizini, razmaci između klikova (interklik interval) postaju kompresovani — klikovi su gušći i kodosi kraći.
Pojačana upotreba određenih vokala: Kitovi češće emituju A‑vokale, koji u bučnijem okruženju postaju teži za razaznavanje u akustičkom zapisu.
Ritam i tajming kao indikatori: Ritmičke osobine kodosa, odnosno tačnost i tempo klikova, pokazale su se kao najjači prediktori prisustva broda.
"Počinjemo sa nepoznatim komunikacionim sistemom koji je skoro kao nešto vanzemaljsko," kaže David Gruber, osnivač i izvršni direktor Project CETI. "Sada kreiramo jezičke modele koji, kako bolje razumemo njihov alfabet, omogućavaju predikciju ponašanja tokom zarona na osnovu glasova kitova."
Zašto je to važno
Promene u komunikaciji mogu biti odgovor na buku i potencijalno odražavaju stresne ili prilagodne reakcije. Slične pojave beležene su i kod drugih vrsta: dugački pilot kitovi u Gibraltarskom moreuzu povećavaju jačinu poziva da bi nadglasali brodsku buku, a kod grbavaca buka plovila menja obrasce zaronjavanja majki i teladi. Iako Dominika nije glavna trgovačka ruta, globalni brodski saobraćaj je porastao za oko 300% u poslednjih 30 godina, što pojačava rizike za morske sisare.
Implikacije i dalje istraživanje
Project CETI koristi robotiku i metode mašinskog učenja kako bi dekodirao osnovne jedinice kitovske komunikacije i razvijao modele koji povezuju zvuke sa ponašanjem. Razumevanje kako ljudska buka utiče na kitove može pomoći u kreiranju efikasnijih mera zaštite i politika za očuvanje morskih staništa.
"Smatramo sebe više kao bebe-kitove: trenutno razumemo osnovni alfabet i vokale," dodaje Gruber. "Kako projekat napreduje, naše 'jezičko' razumevanje postaće složenije."
Ovo znanje može doprineti očuvanju jednog od najvećih stanovnika naše planete i pomoći u smanjenju negativnih uticaja ljudskih aktivnosti na morske sisare.
Pomozite nam da budemo bolji.
