Međunarodni tim naučnika otkrio je novu vrstu kolobus-majmuna, Colobus congoensis (Likweli), u istočno-centralnom delu Demokratske Republike Kongo. Otkriće je inicirano starim fotografijama i potvrđeno kroz 114 terenskih opažanja, genetske analize i morfološka poređenja. Genetika pokazuje razdvajanje od crnog kolobusa pre 4–5 miliona godina. Glavne pretnje su lov i gubitak staništa, pa istraživači predlažu uvrštavanje vrste na IUCN Crvenu listu.
Kako je zaboravljena fotografija dovela do otkrića Likwelija — nove, izuzetno retke vrste majmuna iz Konga
© Florida Atlantic University
U gustim prašumama Demokratske Republike Kongo, naučnici su potvrdili postojanje potpuno nove vrste kolobus-majmuna koja je do tada bila gotovo neprimećena u naučnoj literaturi — ali poznata nekolicini lokalnih zajednica. Otkriće je rezultat kombinacije starih fotografija, opsežnog terenskog rada i genetskih analiza.
The newly discovered monkey species, called a Likweli, has a distinctive orange-cream color around its mouth.©Daniel Rosengren –Original/License
Kako je sve počelo
Ekspediciju je pokrenula slučajna fotografija: čuvar parka je pre skoro deceniju zabeležio neobičnog primata u krošnji, a ta slika je upotpunila mračnu snimku iz 2008. godine koju je napravio jedan konzervator. Kada su te dve fotografije došle do istraživačkog tima, naučnici su odlučili da ispitaju oblast između reka Lomami i Kongo (Lualaba) — region često opisan kao jedan od biološki najvrednijih delova Centralne Afrike.
Junior Amboko (left) and Mardoché B. Koko, two members of the research team, working in the field in the Lomami National Park.©Florida Atlantic University –Original/License
Šta su otkrili
Između 2018. i 2022. istraživači su zabeležili 114 terenskih opažanja na površini od oko 1.700 km². Nova vrsta je nazvana Colobus congoensis, a uobičajen naziv koji koriste lokalne zajednice je Likweli (što znači 'trese granu'). Likweli je manji od većine srodnih kolobus-majmuna, teži oko 15 funti (približno 6,8 kg) i karakterišu ga sjajna crna dlaka, dugačak rep i izražen kremasto-narandžasti prsten oko usta i njuške, kao i bele oznake na zadnjici.
The region where the new species was identified.©Lukuru Wildlife Research Foundation –Original/License
Kako su potvrdili da je u pitanju nova vrsta
Tim je primenio tri nezavisne linije dokaza: 1) genetske analize koje pokazuju da se Colobus congoensis odvojio od svog najbližeg srodnika, crnog kolobusa, pre oko 4–5 miliona godina; 2) morfometrijska poređenja tela, lobanje i zuba; i 3) analiza vokalizacija koje razlikuju Likwelija od drugih kolobus vrsta u regionu. Prezentovane razlike u lobanji i peltama dodatno su potvrdile jedinstvenost vrste.
'Otkriće je i naučni uspeh i lično zadovoljstvo — podvlači koliko je biodiverzitet Kongo basena nedovoljno istražen,' rekao je Junior Amboko, koautor studije i doktorand na FAU.
Pretnje i zaštita
Iako je većina dometa vrste unutar Lomami National Parka, Likweli je izložen velikom riziku: mala veličina populacije, pojačan pritisak lova i brzo smanjenje staništa predstavljaju neposredne pretnje. Istraživači su već preporučili da IUCN uvrsti Colobus congoensis na Crvenu listu ugroženih vrsta, kako bi se ubrzale mere zaštite.
Šta sledeće
Autori studije ističu hitnu potrebu za dodatnim terenskim istraživanjima, uključivanjem lokalnih zajednica u program zaštite i jačanjem nadzora unutar i izvan parka kako bi se sprečilo daljnje smanjenje broja jedinki. Otkriće Likwelija naglašava koliko neistraženi i ranjivi mogu biti čak i veći sistemi biodiverziteta na Zemlji.
Pomozite nam da budemo bolji.
