Braunau am Inn je decenijama u raspravi kako postupiti s kućom na Salzburger Vorstadt 15, mestom rođenja Adolfa Hitlera. Zgrada je preuređena u policijsku stanicu kao oblik "neutralizacije", dok ispred ostaje memorijalni kamen iz Mauthausena sa jasnim antifašističkim porukama. Primeri iz Berlina, Berghofa i Vučjeg gnezda pokazuju da rešenja variraju — od demoliranja do transformacije u turističke ili javne objekte. Kompromis u Braunau ostaje sporan i verovatno će biti preispitivan generacijama.
Šta Uraditi Sa Hitlerovim Rodnim Domom? Braunau Između Neutralizacije I Sećanja
Austrian police officers stand guard outside Hitler's birthplace - now their new headquarters - Matthias Schrader/AP
Braunau am Inn nije biralo da bude mesto rođenja Adolfa Hitlera, ali mala austrijska varošica na granici sa Nemačkom decenijama živi s teretom te činjenice. Najnovije rešenje — preuređenje zgrade na adresi Salzburger Vorstadt 15 u policijsku stanicu — predstavlja pokušaj "neutralizacije" koji treba da umanji simboličku privlačnost mesta, ali pitanje šta učiniti sa zgradama povezanima s istorijskim užasima ostaje otvoreno.
The former coaching inn has served previously as a library, a school and a workshop for people with disabilities - MANFRED FESL/AFP
Kuća, simbol i nova namena
Zgrada iz 17. veka, nekada konjički pansion, bila je kroz vekove biblioteka, škola i radionica za osobe s invaliditetom. Sada u njoj radi nova policijska stanica; pri otvaranju su prisustvovali zvaničnici, uključujući ministra unutrašnjih poslova Gerharda Karnera, koji je napomenuo da policija treba da predstavlja "demokratiju, vladavinu prava, bezbednost, slobodu i ljudsko dostojanstvo".
The image of the stadium that hosted the notorious 1936 Summer Olympics has been refashioned by more recent sporting highlights - Hwo/imageBROKER/Shutterstock/Shutterstock
Zašto neutralizacija?
Mnogi u Braunau žele da grad ne bude večito vezan za Hitlera kao simbol. Stručna komisija je izrazila bojazan da bi memorijal ili obrazovni centar mogli da pretvore lokaciju u mesto hodočašća za ekstremnu desnicu. Preuređenje u zgradu javne uprave i prisustvo policije smatraju se načinom da se promeni konotacija mesta i smanje okupljanja na datume poput 20. aprila.
The Wolf's Lair, Hitler's Eastern Front military headquarters in Poland, has been turned into a popular tourist attraction - NurPhoto/NurPhoto
Memorijalni kamen i sporenja
Ispred zgrade i dalje stoji kamen izvađen iz kamenoloma nekadašnjeg koncentracionog logora Mauthausen, postavljen 1989. godine, sa natpisom: "Za mir, slobodu i demokratiju. Nikad više fašizma. Milioni mrtvih nas opominju." Ministarstvo unutrašnjih poslova predlagalo je njegovo premještanje u muzej u Beču, ali su aktivisti i deo lokalnog stanovništva to odbili kao pokušaj brisanja sećanja.
The stone outside Hitler's birthplace reads: reads: 'For peace, freedom and democracy. Never again fascism. The millions of dead remind us.' - KERSTIN JOENSSON/AFP
Komparativni primeri: Demistifikacija ili pretvaranje?
Pristupi u Evropi se razlikuju. Berlinski Olimpijski stadion, korišćen za propagandu 1936. godine, danas je moderan sportski objekat koji i dalje zadržava tragove prošlosti, uključujući Olimpijsko zvono kao memorijal. Göringova zgrada u Berlinu sada je sedište Ministarstva finansija, što pokazuje kako arhitektura može dobiti nove istorijske slojeve.
S druge strane, Führerbunker je bio predmet pokušaja uništavanja kako bi se sprečilo hodočašće, dok su neki lokaliteti poput Berghofa srušeni, a drugi, poput Vučjeg gnezda (Wolfsschanze) u Poljskoj, razvijeni u turističke lokacije koje svake godine privlače stotine hiljada posetilaca.
Neizvesna budućnost
Braunau je izabrao kompromis: praktičnu novu funkciju zgrade i sačuvan memorijalni kamen. Ipak, kompromis ostaje sporan i verovatno će biti predmet daljih debata u narednim generacijama. Lokalni aktivisti poručuju da uklanjanje spomenika predstavlja brisanje istorije, dok drugi smatraju da je promena namene bolje rešenje od monumentalizacije zla.
"Besmisleno je boriti se protiv činjenice da je Braunau mesto rođenja Hitlera," kaže jedan stanovnik — i podvlači dilemu: šta učiniti s tim nasleđem?
Autorica: Katja Hoyer, autorka knjiga "Beyond the Wall, East Germany 1949–1990" i "Weimar: Life on the Edge of Catastrophe".
Pomozite nam da budemo bolji.
