Nova studija zasnovana na satelitskoj radarskoj analizi (2018–2024) otkriva dva aktivna magmatska rezervoara ispod vulkana Masaya u zapadnoj Nikaragvi. Zabeleženo je tonjenje severnog dela do sredine 2022. i njegovo naknadno uzdizanje, dok je područje oko kratera stalno deflaciono, što ukazuje na složeni sistem napajanja magmom. Masaya je udaljena oko 20 km od Manague (~2 miliona stanovnika) i hronično ispuštanje SO2 već predstavlja zdravstveni rizik; neophodan je dugoročan monitoring i modelovanje.
Masaya Krije Dve Aktivne Magmatske Komore — Vulkan U Krugu Od 20 km Od 2 Miliona Stanovnika
Masaya Volcano. (Leon Petrosyan/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0)
Naučna studija objavljena u Geophysical Research Letters otkriva da vulkan Masaya u zapadnoj Nikaragvi nema samo jednu, već dve aktivne magmatske komore. Otkriće daje nov pogled na mehaniku ovog kompleksnog, često aktivnog vulkana koji leži u neposrednoj blizini velikih naselja.
Hill-shade map of Masaya volcano, with the caldera outlined by the dotted red line, the active Santiago crater, which has hosted a lava lake since December 2015, outlined in solid red, and Masaya Lake and previous lava flows labeled. (Johnson et al.,Geophys. Res. Lett., 2026)
Šta su naučnici zabeležili
Istraživači su upotrebili satelitske radarske podatke prikupljene u periodu 2018–2024. Analiza pokazuje suptilne, ali dosledne promene u deformaciji tla: severni deo oko kratera Santiago je tonuo do sredine 2022. godine, a potom se ponovo uzdigao do 2024. Istovremeno, područje neposredno oko kratera beleži kontinuiranu deflaciju tokom celog perioda posmatranja. Takav obrazac ukazuje na postojanje najmanje dve zasebne magmatske komore ili rezervoara, raspoređene na način koji su autori uporedili sa poznatim sistemom ispod vulkana Kīlauea.
Masaya Volcano National Park. (Jorge Mejía Peralta/Flickr/CC BY 2.0)
Značaj otkrića
Masaya je bazaltički štitasti vulkan koji obično proizvodi visoko fluidnu lavu i relativno efuzivne erupcije, ali takođe je u geološkoj prošlosti imao snažne eksplozivne događaje — uključujući plinijske erupcije i formiranje kaldera. Poslednji veći tok lave dogodio se 1772. godine, dok su velike erupcije zabeležene pre oko 30.000 i 6.500 godina (pri čemu je ona pre ~6.500 godina jedna od najvećih u poslednjih 10.000 godina).
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Zdravstveni i bezbednosni rizici
Masaya je aktivna skoro neprekidno od sredine 16. veka i danas privlači hiljade turista. Istovremeno, u okolini se razvila velika gusto naseljena zona: glavnog grada Managua nalazi se oko 20 km severozapadno od vulkana, u regionu sa približno 2 miliona stanovnika. Hronično ispuštanje gasova — naročito sumpor-dioksida (SO2) — često dovodi do prekoračenja preporuka Svetske zdravstvene organizacije i predstavlja značajan javnozdravstveni rizik.
Šta dalje
Otkrivanje dvostrukog sistema magmatskih komora pod Masayom ističe važnost dugoročnog geodetskog nadzora, kontinuiranog praćenja emisija gasova i naprednog modelovanja. To bi moglo pomoći u razumevanju prelaza između intruzivnih, efuzivnih i eksplozivnih faza aktivnosti i omogućiti bolje planiranje mera zaštite i evakuacije ako se pojave znakovi eskalacije.
„Masaya se nalazi u krugu od 20 km oko 2 miliona ljudi i predstavlja popularnu turističku destinaciju zbog svog jezera lave, pa je ključno razumeti promene u ponašanju i plitke magmatske procese,“ navode autori.
Studija ukazuje da složenost unutrašnje strukture vulkana — više rezervoara magme i dinamični tokovi — može objasniti kako Masaya naizgled menja režim aktivnosti između mirnog izlivanja lave i razornijih eksplozija. Dalja istraživanja i bolji monitoring pomoći će lokalnim vlastima i naučnoj zajednici u upravljanju rizicima.
Pomozite nam da budemo bolji.
