Pre brane u Angoli: Arheolozi otkrili najstarije grobove zemlje i jedinstvenu kremaciju u Caculo Cabaça

Pre nego što će akumulacioni bazen nove hidroelektrične brane u Angoli potopiti naselje Caculo Cabaça iz 15. veka, hitna arheološka iskopavanja otkrila su nalaze koji menjaju razumevanje ranih društava u centralnoj Angoli.

Ključni nalazi

Arheolozi su zabeležili najstarije datirane grobove u Angoli, datovane radiokarbonskom metodom u rane 1400-te, decenije pre dolaska Portugalaca. Među predmetima je i jedinstvena kremacija — razbijen i spaljen urna sa kremiranim delovima lobanje i zuba — nalaz bez poznatog paralela u angolskoj arheologiji.

Kamena arhitektura i grobni prakse

Istraživanje je otkrilo 117 klastera kamenih struktura i iskopalo 65 zasebnih objekata, uključujući kamene tumule postavljene iznad grobova. Ovi nalazi pomeraju početak kamenih naselja u centralnoj Angoli pre 16. veka i pružaju retke materijalne dokaze o društvenim praksama pre kolonijalne transformacije regiona.

Metodologija, bezbednost i lokalna uloga

Pre početka iskopavanja izvršeno je čišćenje terena od protivpešadijskih mina iz vremena građanskog rata. Radovi su pokrenuti nakon što su radnici na gradilištu 2023. godine uočili kamene ostatke, a lokalne zajednice su bile uključene od početka: sobasi (starosedelački starci) održali su ceremoniju, uključujući prinošenje koze, u znak poštovanja predaka i zaštite lokacije.

Sofia Mateus Simplicio D'Oliveira, doktorantkinja pri Muséum National d'Histoire Naturelle u Parizu, izjavila je: "Dali smo prioritet mestima za koja smo znali da će ubrzo nestati."

Zaštita kulturnog nasleđa i dalje istraživanje

Pošto će veliki delovi lokaliteta biti potopljeni, tim je sproveo "spasilačku" dokumentaciju i iskopavanja najugroženijih zona. Ipak, istraživanja mogu da se nastave jer su identifikovane dodatne kamene strukture izvan oblasti koje će biti prekrivene vodom. Nalazi iz Caculo Cabaça služe kao podsetnik da velike infrastrukturne investicije zahtevaju rane kulturno-arheološke preglede kako bi se smanjili nenadoknadivi gubici istorije i sećanja lokalnih zajednica.

Šta ovaj lokalitet znači

Caculo Cabaça nije samo naučni lokalitet: za današnje zajednice on predstavlja vezu sa precima i običajima. Potapanje takvih mesta briše fizičke tragove prošlosti i osiromašuje kolektivne priče koje oblikuju identitete zajednica. Dokumentacija i saradnja s lokalnim stanovništvom barem delimično spašavaju te priče u naučnim zapisima.