Nova studija u Earth & Planetary Science Letters, predvođena Richardom Ghailom, sugeriše da su drevni okeani mogli prekrivati ~90% Venere i sadržati ~40% vode koliko imaju Zemljini okeani. Autori navode tri geološka dokaza: poligonalne pukotine slične morskim sedimentima, dugačke kanale koji liče na podvodne tokove i naborane grebene iznad mogućih solnih naslaga (procena ≥64 m). Potvrdu može doneti buduće mapiranje misijama EnVision i VERITAS.
Paklena Venera: Nova studija sugeriše da su okeani nekada prekrivali ~90% površine
A radar-based global view of Venus created from Magellan spacecraft data. The false colors are based on images returned by the Soviet Venera 13 and 14 landers. (NASA/JPL)
Teško je zamisliti dva sveta koji su istovremeno vrlo slični i potpuno različiti kao Zemlja i Venera. Naša planeta je bujna i vlažna; Venera je danas suva, vrela i pod gustim oblacima ugljen-dioksida. Međutim, nova studija u časopisu Earth & Planetary Science Letters, predvođena geologom Richardom Ghailom (University of London), iznosi argumente da površina Venere i danas može čuvati tragove drevnih okeana.
Venus photographed by NASA's Mariner 10 spacecraft in 1974. (NASA)
Šta istraživanje tvrdi?
Autori procenjuju da su nekadašnji okeani mogli prekrivati oko 90% površine Venere i sadržati približno 40% vode koliko imaju Zemljini okeani. Hipoteza se zasniva na analizi radarskih podataka (pre svega iz NASA-inog orbitera Magellan i ranijih snimaka) i identifikaciji triju tipova geoloških struktura koje bolje odgovaraju morskom nego vulkanskom poreklu.
Some of the polygons on the surface of Venus, not all of which are easily explained by volcanic processes. (Ghail et al.,Earth Planet. Sci. Lett., 2026)
Tri glavna linijska dokaza
1) Poligonalne pukotine
Na velikim površinama Venere primećeni su gigantski poligonalni obrasci. Ranija tumačenja povezivala su ih sa kontrakcijom vulkanskih stena, ali Ghail i saradnici ukazuju da ti obrasci više podsećaju na poligonalne rasjede u glinovitim morskim sedimentima na Zemlji — nastaju usled zbijanja i skupljanja zasićenih sedimenata i mogu se prostirati kilometrima.
Features consistent with marine formation pathways. (Ghail et al.,Earth Planet. Sci. Lett., 2026)
2) Dugi kanali (canali)
Venuski kanali, koje su decenijama tumačili kao tokove lave, ponekad se protežu hiljadama kilometara. Autori predlažu da mnogi od njih moraju da su nastali kao podvodni kanali ispod površinskih mora — gusti, talasasti tokovi sedimenta i vode koji gravitiraju prema dubljim basenima i formiraju meandrirajuće koridore.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
3) Naborani grebeni i solni slojevi
Naborani grebeni u nizinama mogli bi ležati iznad debelih naslaga soli koje su ostale nakon isparavanja drevnih mora. Kao analogija se navodi Messinski salinitet krize na Zemlji, kada su se taložile velike množine soli. Istraživači procenjuju da je na Veneri mogla nastati minimalno 64 m debela solna naslaga — možda i znatno deblja — što bi moglo objasniti deformaciju kore.
„Iako tumačenje ovih osobina nije jednoznačno, postoji ubedljiv slučaj da je Venera nekada podržavala okeane, i možda i život, na većini svoje površine.“
— Ghail et al., Earth & Planetary Science Letters
Ograničenja i naredni koraci
Nijedna od tri linije dokaza nije sama po sebi konačna; sve se u principu mogu objasniti i vulkanskim ili tektonskim procesima. Definitivnu proveru ove hipoteze najverovatnije će doneti nadolazeće misije: ESA-in EnVision i NASA-in VERITAS, koje će mapirati Veneru detaljnije nego ikada ranije i moći da razlikuju morske sedimentne strukture od vulkanskih formacija.
Ako se potvrdi da je Venera imala velike okeane pre manje od milijardu godina, to bi imalo važne implikacije za astrobiologiju, klimatsku evoluciju planeta i razumevanje procesa koji vode do nezaustavljivog efekta staklene bašte (runaway greenhouse).
Izvor: Ghail i saradnici, Earth & Planetary Science Letters. Podaci delom potiču iz radarskih mapa misije Magellan i ranijih snimaka.
Pomozite nam da budemo bolji.
