Dok pregovori između SAD i Irana pokušavaju da ublaže tenzije oko Hormuškog moreuza, Huti u Jemenu su pokrenuli novi talas napada prema Crvenom moru. U udarima na kampove u Maribu i Hadramautu poginulo je najmanje 45, a ranjeno 50 pripadnika jemenskih snaga. Napadi prete ključnim pomorskim rutama (Crveno more i Bab el‑Mandeb) koje prenose oko 12% svetske trgovine, što može izazvati ozbiljne poremećaje u globalnoj trgovini i energetici.
Huti Pojačavaju Napade — Crveno More I Bab el‑Mandeb Pod Rizikom
The Yemeni government has warned that the death toll could rise following attacks by Houthi rebels on military camps in eastern and central Yemen - AFP
Diplomatski napori da se smire tenzije oko Hormuškog moreuza odvijaju se paralelno sa novim talasom nasilja na suprotnoj strani Arapskog poluostrva: jemenski Huti pojačali su napade koji direktno ugrožavaju plovne puteve kroz Crveno more i Bab el‑Mandeb.
A Houthi soldier stands guard in front of a banner depicting missiles during a protest against Saudi Arabia, in Sana'a, Yemen, last month - Yahya Arhab/Shutterstock
Šta se dogodilo
U velikom udaru na vojne kampove u provincijama Marib i Hadramaut poginulo je najmanje 45 pripadnika snaga međunarodno priznate jemenske vlade, dok je najmanje 50 ranjeno, saopštili su vladini zvaničnici. Jemenska vojska je potvrdila žrtve, a ministarstvo zdravlja naredilo je bolnicama pojačan režim prijema.
Yahya Sarea, a Houthi military spokesman, delivers a televised statement in Sana'a, Yemen, on Thursday - Yahya Arhab/Shutterstock
Zašto je ovo važno
Marib je jedno od ključnih uporišta protiv Hutija i u njemu se nalazi jedino jemensko gasno polje i jedno od najvećih naftnih ležišta u zemlji — njegov pad bio bi veliki ekonomski i strateški dobitak za pobunjenike. Hadramaut, najveća jemenska provincija, predstavlja žarište sukoba između saudijski podržane vlade i južnih separatista koje podržavaju UAE.
A satellite image shows smoke coming out of an oil facility in Abqaiq, eastern Saudi Arabia, last month after a spate of attacks by the Houthis - EU/Copernicus Sentinel-2/Reuters
Pretnja globalnim trgovinskim rutama
Hutiji su povećali napade na komercijalne brodove i tvrdili da su pogodili dva saudijska naftna tankera, kao i da su do sada napali osam plovila povezanih sa Saudijskom Arabijom. Crveno more i prolaz kroz Bab el‑Mandeb prenose oko 12% svetske trgovine i oko 30% kontejnerskog saobraćaja — prekidi u tom regionu već su primorali mnoge brodske kompanije da izbegavaju Sues i idu oko Rta Dobre Nade, što produžava rute i povećava troškove.
Međunarodni kontekst i uloge
Analitičari kažu da se eskalacija uklapa u širu strategiju Irana da zadržava pritisak kroz saveznike dok istovremeno vodi diplomatske pregovore, uključujući razgovore između Irana i Omana o podeli naknada za prolaz kroz Hormuški moreuz. Napadi su usledili i nakon saudijskog udara na aerodrom u Sani, što je izazvalo huti kontraakciju.
Posledice: Pored ljudskih žrtava i pogoršanja humanitarne situacije u Jemenu, eskalacija preti poremećajima u snabdevanju energijom i globalnoj trgovini ukoliko se bezbednost morskih puteva dodatno naruši.
Kratak istorijski kontekst
Nakon preuzimanja Sane 2014. godine, Hutiji su zbacili vladu i izazvali dugotrajan rat u koji se umešala saudijska koalicija. Ugovor pod okriljem UN iz 2022. zamrzao je borbe, ali pregovori o trajnom rešenju su zastali — što je ostavilo Hutije u kontroli velikog dela severnog Jemena.
Međunarodna zajednica upozorava da dalje širenje sukoba u Jemenu može imati razorne posledice kako za samu zemlju, tako i za globalne trgovinske i energetske tokove.
Pomozite nam da budemo bolji.
