Magreb beleži brz i verovatno trajan pad plodnosti prema istraživanju INED, sa Tunizijom na 1,58, Marokom 1,97 i Alžirom 2,61 dece po ženi. Glavni uzroci su duže obrazovanje i veće profesionalne ambicije žena, ekonomski pritisci, urbanizacija i rast razvoda. Posledice uključuju ubrzano starenje stanovništva i pritisak na penzione sisteme; imigracija se pominje kao mogući, ali politički osetljiv odgovor.
Magreb Beleži Demografski Preokret: Plodnost Na Istorijskom Minimumu
A Tunisian man walks his dog in La Marsa near Tunis on July 28, 2026. (FETHI BELAID)
Magreb doživljava značajan demografski preokret: plodnost je pala na istorijski minimum, a istraživanje Francuskog instituta za demografska istraživanja (INED) ukazuje da je pad bio izuzetno brz i izgleda trajan. Promene u obrazovanju, ekonomiji i društvenim normama menjaju porodične odluke u Tunisu, Maroku i Alžiru.
Društvene i ekonomske promene
Stručnjaci i parovi koje je intervjuirao AFP navode kombinaciju faktora: duže obrazovanje i veće profesionalne ambicije žena, rast razvoda, urbanizacija i finansijski pritisci mladih. Tuniski demograf Hassen Kassar i istraživanje INED ističu da su ti procesi duboki i dugotrajni.
„Ništa ne podstiče rađanje makar jednog deteta“, rekla je Nadia Jaouadi, 42, iz Tunisa, objašnjavajući odluku da sa suprugom ne imaju decu zbog ekonomskih teškoća i društvene klime.
Prema zvaničnim podacima, stope plodnosti su pale za više od pola u odnosu na 1970-e. Konkretne vrednosti su: Tunizija 1,58 dece po ženi (2023) i procenjenih 1,53 za 2024; Maroko 1,97; Alžir 2,61.
Zašto se broj rađanja smanjuje
Istraživači, među kojima je i Chaimae Drioui iz marokanskog INSEA, smatraju da porodice SVE češće donose "racionalne" odluke: troškovi podizanja deteta često premašuju neposredne ekonomske koristi koje je ranije imalo. Pored toga, mnoge žene navode uticaj roditeljstva na mentalno i fizičko zdravlje kao razlog za odlaganje ili odbacivanje ideje o dodatnoj deci.
„Nakon porođaja shvatila sam koliko majčinstvo predstavlja izazov za mentalno i fizičko zdravlje“, rekla je Zina, 42, iz Alžira, koja više ne planira drugo dete.
Demografske posledice i migracije
Pad rađanja ubrzava proces starenja stanovništva: u Tunisu osobe starije od 60 godina čine oko 17% stanovništva, u Maroku 13,8% (2024), a u Alžiru oko 10% (2023). To može dodatno opteretiti penzione sisteme i promeniti odnos između radno sposobnih i penzionera.
INED upozorava da, ukoliko broj umrlih nadmaši broj rođenih, imigracija bi bila jedina opcija za održavanje rasta stanovništva. Međutim, uvođenje većeg broja stranih radnika, posebno iz Sub-Saharske Afrike, politički je i društveno osetljivo u celom regionu.
Zaključak
Pad plodnosti u Magrebu menja društvene i ekonomske temelje regiona. Dok pojedine porodice svesno biraju manji broj dece radi većeg životnog standarda, države će morati da razmotre mere — od podrške roditeljstvu do reforme penzionih sistema i promišljenih migracionih politika — kako bi ublažile dugoročne posledice ovog demografskog pomaka.
Pomozite nam da budemo bolji.
