U poslednjim decenijama neke zemlje istočne Evrope i istočne Azije beleže dramatičan pad stanovništva. Ukrajina prednjači sa gubitkom od oko 16 miliona ljudi (-33%), dok je Moldavija izgubila oko 25% stanovništva između 2020. i 2024. Emigracija i niske stope rađanja pogoduju depopulaciji u Bugarskoj, Letoniji, Kosovu i Bosni i Hercegovini, a Japan i Južna Koreja suočavaju se sa rekordno niskom plodnošću. Posledice pogađaju tržište rada, penzione sisteme i ruralne zajednice.
Osam zemalja koje najbrže gube stanovništvo — kako demografski pad menja Evropu i Aziju
Image credits: Unsplash
Rast stanovništva više nije univerzalna činjenica. U delovima istočne Evrope i istočne Azije beležimo nagle padove koji menjaju ekonomiju, tržište rada i strukturu zajednica. U nastavku su osam zemalja koje trenutno beleže najbrži demografski pad i razlozi iza tih kretanja.
Ukraine: A Nation Losing People Faster Than Any Other (Image Credits: Unsplash)
Ukrajina: Najstrmiji pad
Ukrajina je primer dalekosežnog demografskog pada. Procena kaže pad od oko -33% — približno 16 miliona ljudi manje, sa 48,7 miliona u 2000. na oko 32,9 miliona u 2025. Taj pad nije samo dugoročna tendencija: rat, veliki talasi izbeglica, žrtve sukoba i nizak broj rođenih dodatno su ubrzali depopulaciju.
Moldova: Losing a Quarter of Its People in Just Four Years (Image Credits: Pexels)
Moldavija: Masovna emigracija i brz pad
Moldavija je između 2020. i 2024. izgubila oko milion ljudi, što je približno 25% stanovništva. Godišnji pad u 2024. iznosio je oko 1,22%. Glavni uzrok je emigracija mladih u potrazi za poslom u Zapadnoj Evropi, uz prenisku stopu rađanja koja ne nadoknađuje odlazak.
Bulgaria: Decades of Outward Migration Taking Their Toll (Image Credits: Pexels)
Bugarska: Decenije iseljavanja
Bugarska beleži dugogodišnji trend smanjenja stanovništva. Projekcija ukazuje na pad od oko 20,6% (sa 6,8 miliona u 2024. na 5,4 miliona u 2050.). Glavni pokretač je masovno iseljavanje radne snage u zemlje EU, čime se smanjuje radno sposobno stanovništvo i usporava demografska obnova.
Latvia: A Fifth of the Population Gone Since Joining the EU (Image Credits: Unsplash)
Letonija: Uticaj slobode kretanja
Letonija je izgubila oko petinu stanovništva od ulaska u EU 2004. i očekuje se daljih 21,05% pada između 2024. i 2050. Otvorena granica i ekonomske mogućnosti u zapadnoj Evropi dovele su do široke emigracije, a kombinacija niske plodnosti i odliva radnika ostavlja prazne zajednice i sve starije stanovništvo.
Kosovo: The Steepest Annual Decline on the Continent (Image Credits: Pexels)
Kosovo: Najbrži godišnji pad u Evropi
Kosovo se izdvaja po intenzitetu godišnjeg pada: oko -5,39% godišnje, odnosno približno 85.936 ljudi manje svake godine među zemljama koje beleže pad. Mladi odlaze u Zapadnu Evropu, a stope rađanja su znatno ispod nivoa zamene, što zajedno ubrzava depopulaciju.
Bosnia and Herzegovina: Below Replacement and Falling Fast (Image Credits: Unsplash)
Bosna i Hercegovina: Ispod nivoa zamene
Projekcija pokazuje pad od oko 21,9% (sa 3,2 miliona u 2024. na 2,5 miliona u 2050.). Stopa plodnosti iznosi oko 1,26 dece po ženi, znatno ispod nivoa zamene od 2,1. Odliv mladih radnika u inostranstvo dodatno slabi demografsku i ekonomsku osnovu zemlje.
Japan: Ten Straight Years of Record Low Births (Image Credits: Unsplash)
Japan: Decenije prirodnog pada
Japan beleži rekordno nizak broj rođenih: 671.236 rođenih u 2025. (-14.937 u odnosu na prethodnu godinu) i ukupnu stopu plodnosti od 1,14. Smrti su nadmašile rođenja za 918.253, što predstavlja 19. uzastopnu godinu prirodnog pada. Uprkos politikama za podsticaj rađanja, demografski zamah ostaje snažan.
South Korea: The World's Lowest Fertility Rate (Image Credits: Unsplash)
Južna Koreja: Najniža stopa plodnosti na svetu
Južna Koreja ima stopu plodnosti od oko 0,75 dece po ženi (2024.), najnižu među državama sveta. Stanovništvo opada četvrti uzastopni put, a iako postoje blede naznake poboljšanja, akumulirane posledice niske plodnosti i dalje usmeravaju zemlju prema dužem periodu smanjenja broja stanovnika.
Final Thoughts (Image Credits: Unsplash)
Posledice i mogućnosti
Pad stanovništva utiče na radne snage, penzione sisteme, dostupnost javnih servisa i život u ruralnim oblastima. Rešenja zahtevaju kombinaciju politika: podsticanje demografskog oporavka (porodične politke, poslovne prilike), prilagođavanje sistema socijalne zaštite i, gde je primenljivo, upravljanje migracijama.
Da li će se trendovi promeniti zavisi od politika koje sada donose vlade — i od odluka miliona pojedinaca koji biraju da li da ostanu ili odu.
Pomozite nam da budemo bolji.
