Novo istraživanje zasnovano na 44 godine podataka o označavanju i ponovnom hvatanju pokazuje da jezerski som (Acipenser fulvescens) možda može živeti znatno duže nego što se ranije mislilo — neke jedinke bi mogle dostići i preko 400 godina. Tradicionalno brojanje prstenova na prsnim perajnim režnjevima verovatno potcenjuje starost, pa su istraživači primenili model korišćen za procenu starosti grenlandskog ajkula. Nalaz ima važne implikacije za očuvanje i upravljanje populacijama soma.
Jezerski som možda živi preko 400 godina — stariji od Sjedinjenih Država
This Giant Fish May Outlive the United StatesDmytro Ostashuk - Getty Images
Jezerski som (Acipenser fulvescens) dugo je važio za jednu od najstarijih slatkovodnih riba Severne Amerike — a novo istraživanje sugeriše da neke jedinke mogu živeti mnogo duže nego što se dosad verovalo, možda i preko 400 godina.
Šta su istraživači otkrili?
Dosadašnja praksa određivanja starosti jezerskog soma zasnivala se na prebrojavanju prstenova na prsnim perajnim režnjevima. Kako ribe stare, ti prstenovi postaju sve tanji i teže razaznljivi, pa su naučnici sumnjali da se starost sistematski potcenjuje. Tim predvođen Edwardom Bakerom iz Michigan Department of Natural Resources analizom 44-godišnjeg skupa podataka o označavanju i ponovnom hvatanju (capture–mark–recapture) utvrdio je da tradicionalna metoda verovatno podcenjuje maksimalni životni vek.
Metodologija
Istraživači su pratili promene dužine tela markiranih jedinki tokom više decenija i izračunali prosečan godišnji porast u zavisnosti od veličine za mužjake i ženke. Zatim su primenili matematički model koji su ranije koristili za procenu starosti grenlandskog ajkula — vrsta poznata po ekstremno dugom životnom veku. Na osnovu tih analiza, tim je zaključio da neke jedinke jezerskog soma realno mogu dostići 200, 300, pa i preko 400 godina.
"Koristili smo moderne analitičke pristupe, i oni su nas usmerili ka nečemu što su domorodačke zajednice dugo znale — da te ribe žive neverovatno dugo," rekao je Scott Colborne (Michigan State University), koautor studije.
Zašto bi som mogao živeti toliko dugo?
Autori ističu da je jedan od mogućih tjelesnih mehanizama sposobnost soma da tokom zime uđe u stanje niske metaboličke aktivnosti (torpor), što bi moglo usporiti starenje i produžiti životni vek. Dug životni vek u kombinaciji sa kasnom polnom zrelosti znači da su populacije osetljive na prekomeran ribolov i degradaciju staništa — ali i da konzervatorske mere imaju dugoročni značaj.
Konservacija i značaj nalaza
Otkrivanje stvarno velike životne dobi jezerskog soma bilo je moguće zahvaljujući decenijama markiranja i praćenja, kao i naporima za očuvanje vrste. U aprilu 2024. U.S. Fish and Wildlife Service (USFWS) je izvestio o povećanju uspešnosti mresta soma zahvaljujući saradnji saveznih, državnih, lokalnih i plemenskih partnera. Preciznije poznavanje maksimalnog životnog veka pomoći će menadžerima i konzervatorima da bolje planiraju zaštitu populacija i njihovih staništa.
Zaključak: Iako su dosadašnje procene govorile o maksimalno oko 150 godina, nova analiza ukazuje da su neke jedinke jezerskog soma verovatno mnogo starije — što menja naše razumevanje biologije ove drevne vrste i naglašava važnost dugoročnog prikupljanja podataka i saradnje u očuvanju.
Pomozite nam da budemo bolji.
