Decenijsko povlačenje morskog leda otvorilo je obalne vode istočnog Grenlanda za grbaste, fin i obične (minke) kitove, što su potvrdile brodske i vazdušne ankete, satelitsko praćenje i svedočenja Inuit lovaca. Procene za leto 2024. ukazuju na približno 4.000 grbastih, 6.000 fin i 6.000 minke kitova koji su zajedno potrošili najmanje 800.000 tona ribe i krila. Iako neke vrste profitiraju od promena, arktične vrste poput narvala i beluga gube staništa, a ostaje nejasno da li se radi o porastu populacija ili preraspodeli.
Led Se Povlači — Divovski Kitovi Osvajaju Obale Istočnog Grenlanda
Fin whales feed in ice-free East Greenland waters, as scientists observe from their boats [Fernando Ugarte]
Decenije povlačenja morskog leda duž istočne obale Grenlanda otvorile su ranije nedostupne obalske vode za najveće vrste kitova, pokazuju rezultati dugogodišnjeg istraživanja. U letnjim mesecima naučnici su zabeležili i snimili stotine grbastih, fin i minke kitova kako se hrane u novim, manje zaleđenim područjima.
A humpback whale feeding in coastal subarctic waters [Fernando Ugarte]
Šta su istraživači otkrili?
Istraživanje koje je obuhvatilo decenije terenskog rada beleži dramatičan porast opažanja: brodske ankete nisu zabeležile nijedno viđenje grbastog kita pre 2006. godine, dok je 2007. zabeleženo sedam jedinki, a 2024. čak 150 brodskih opažanja. Prve sistematske vazdušne ankete kitova iz reda baleen sprovedene su 2015. i 2024. godine.
The researchers fitted satellite tracking devices to some whales to follow their seasonal movements [Fernando Ugarte]
Tim je kombinovao podatke sa vazdušnih i brodskih posmatranja, tragove 15 kitova označenih satelitskim predajnicima i svedočenja Inuit lovaca kako bi izgradio sveobuhvatan prikaz promena. Autori procenjuju da je tokom leta 2024. u Grenlandsko more stiglo oko 4.000 grbastih kitova, 6.000 fin kitova i 6.000 minke kitova.
While some whales are benefiting from warming waters, Arctic species like narwhals are losing habitat [Carsten Egevang]
Zašto se dešava ova promena?
Glavni pokretači promena su porast temperature mora i promena dostupnosti hrane: ribe i kril su se pomerili u toplije, ranije zaleđene vode istočnog Grenlanda, što je privuklo velike brojke bradavičastih kitova (baleen whales) koji se hrane tim plenom. Istraživači procenjuju da tri navedene vrste zajedno tokom jedne letnje sezone potroše najmanje 800.000 tona ribe i krila.
Posledice i neizvesnosti
Iako neke vrste izgleda profitiraju od novootvorenih staništa, druge arktičke vrste — poput narvala i beluge — gube svoj tradicionalni životni prostor i suočavaju se sa konkurencijom ili istiskivanjem. Autori napominju da podaci ne pokazuju jasno da li je reč o ukupnom porastu populacija grbastih, fin i minke kitova ili o njihovoj preraspodeli iz drugih regiona, uključujući potencijalni priliv iz zapadnog Grenlanda, što je osetljiva tema u kontekstu lokalnih lovnih prava.
„Ovo je verovatno jedna od najradikalnijih promena koje možemo videti u podsarktičkom području“, rekao je prof. Mads Peter Heide-Jørgensen iz Greenland Institute of Natural Resources.
Metodologija i objava
Podaci potiču iz kombinovanih brodskih i vazdušnih anketa, satelitskog praćenja i lokalnih svedočenja. Rad je objavljen u časopisu Frontiers in Marine Science. Autori naglašavaju potrebu za daljim praćenjem kako bi se razjasnile dugoročne posledice po morske ekosisteme i lokalne zajednice koje zavise od morskih resursa.
Zaključak: Topljenje leda menja morske lance ishrane i prostor za život u istočnom Grenlandu — neki morski sisari nalaze nove mogućnosti, dok su tradicionalne arktičke vrste ozbiljno ugrožene.
Pomozite nam da budemo bolji.
