Istraživači iz Kineske akademije nauka primenili su duboko učenje na više od 2 miliona seizmičkih zapisa (1990–2024) i identifikovali 174.929 visokokvalitetnih PKP prekursora. Rezultat otkriva da su sitnoskalne strukture pri dnu plašta često povezane u veće kontinualne pojaseve, a šest novih zona (B1–B6) naznačeno je kao prioritet za dalja istraživanja. Nalazi pomažu u razumevanju subdukcije, termokemijskih razlika i mogućeg uticaja na vulkanizam i geodinamičke procese.
Otkriveno 6 Ranije Nezabeleženih Zona i 174.929 Tajanstvenih Struktura Duboko Ispod Zemlje
Scientists probe Earth's interior using earthquake data. (Edward Garnero and Mingming Li/Arizona State University)
Zamisli: na steni koja se okreće oko svoje ose i kruži oko Sunca, hiljade kilometara ispod tvojih nogu, u oblastima gde plašt prelazi u tečnu spoljašnju jezgru, kriju se sitnoskalne strukture koje do sada nismo mogli jasno videti. Nova studija objavljena u Journal of Geophysical Research: Solid Earth koristi duboko učenje da bi izdvojila stotine hiljada tih slabih seizmičkih signala i otkrila oblasti koje zaslužuju bližu pažnju.
YouTube Thumbnail
Šta su PKP prekursori i zašto su važni?
PKP prekursori su slabi seizmički talasi koji stižu neposredno pre jačih PKIKP signala. Oni nastaju kada se talasi rasprše na malim heterogenostima blizu granice jezgro–plašt (CMB). Pošto PKP prekursori prolaze kroz tečnu spoljašnju jezgru, ali ne kroz čvrstu unutrašnju jezgru, njihovo vreme dolaska i oblik mogu otkriti sitne, ali geološki značajne strukture na dnu plašta.
A schematic showing how different seismic waves travel through Earth, from the source of an earthquake (star) to a seismic station at the surface (triangle). Waves get deflected near the core-mantle boundary (CMB). PKP precursors pass through the outer liquid core, but not the solid inner core, and arrive at detectors before PKIKP waves. (Guan et al.,J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
Kako su istraživači radili?
Istraživači iz Kineske akademije nauka (Chinese Academy of Sciences) obradili su više od 2 miliona seizmičkih zapisa iz skoro 5.000 zemljotresa (period 1990–2024) pomoću sistema dubokog učenja koji je prvo sortirao zapise po kvalitetu, a zatim označavao prisustvo PKP prekursora. Model su pratili ručnom verifikacijom i kontinuiranim poboljšanjem na osnovu ispravki koje su stručnjaci unosili tokom treninga.
Earthquakes with identified PKP precursors that traveled from the source (pink stars) to seismic array detectors (blue triangles). (Guan et al.,J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
Glavni nalazi
Sistem je identifikovao 174.929 visokokvalitetnih PKP prekursora — više od deset puta više nego svi raniji radovi zajedno. Sa tolikim brojem zabeležaka, ranije izolovane anomalije na dnu plašta sada se vide kao delovi većih, kontinualnih pojaseva. Analiza je otkrila šest ranije nezabeleženih zona (označenih kao B1–B6) koje verovatno sadrže duboke heterogenosti.
The six new zones (B1-B6) identified in this analysis likely contain "deep‐seated scatterers" that affect how seismic waves travel through Earth. (Guan et al.,J. Geophys. Res. Solid Earth, 2026)
Autori navode da ove sitnoskalne strukture mogu predstavljati "termokemijske gomile" nastale kombinacijom ostataka subdukovanih ploča, lokalnog delimičnog topljenja, mineralnih transformacija i interakcija sa već poznatim velikim niskobrzinskim provincijama (LLSVP).
Zašto je ovo važno?
Otkrivene strukture utiču na dinamiku plašta i protok toplote prema površini, što može promeniti ponašanje vulkana i duž sredooceanskih hrptova. Dodatno, razumevanje ovih heterogenosti pomaže pri modelovanju geodinamičkih procesa i može davati nove naznake o drevnim događajima — uključujući materijal doveden duboko subdukcijom, pa i moguće ostatke sudara koji su oblikovali raniju geološku istoriju Zemlje.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Sledeći koraci
Istraživači preporučuju da B1–B6 postanu prioritetni ciljevi za visokorezolutna, višetalasna seizmička istraživanja. Kako katalog nastavlja da raste, bolje prostorno‑vremensko pokrivanje omogućiće finiju rekonstrukciju struktura pri dnu plašta i dublje uvide u unutrašnje procese Zemlje.
Studija: Journal of Geophysical Research: Solid Earth (2026). Podaci obuhvataju zapise 1990–2024; analiza kombinuje automatsko pretraživanje dubokog učenja sa ručnom verifikacijom.
Pomozite nam da budemo bolji.
