Tim pod vođstvom Tareka Yassina pronašao je 14 fosilizovanih zuba ajkula u Duwi formaciji (Abu-Tartur), prikupljenih 2020–2022. Nalazi ukazuju na pet vrsta iz nova uzorka, a ukupno je identifikovano sedam vrsta zajedno sa ranijim nalazima. Različiti oblici zuba pokazuju da je drevni ekosistem imao više vrhunskih predatora, dok su fosfati zadržali njihove ostatke kroz milione godina.
Drevno "groblje" ajkula u egipatskoj pustinji otkriva zapanjujući podvodni svet iz krede
Fossilized shark teeth recovered from Egypt's Abu-Tartur Plateau reveal a diverse prehistoric marine ecosystem that thrived millions of years ago. ©Image Credit: Tarek Yassin
Tim naučnika predvođen paleontologom Tarekom Yassinom sa Kairskog univerziteta otkrio je u Duwi formaciji na visoravni Abu-Tartur u jugozapadnoj pustinji Egipta 14 fosilizovanih zuba ajkula prikupljenih tokom ekspedicija 2020–2022. Nalaz, opisan u časopisu Cretaceous Research, doprinosi sve boljim saznanjima o tadašnjem morskom ekosistemu Severne Afrike.
Gde je pronađeno i šta su uzorci pokazali?
Fosili su izvučeni iz fosfatno bogatih stena Duwi formacije na visoravni Abu-Tartur. Novootkrivenih 14 zuba predstavljaju pet različitih izumrlih vrsta, a u kombinaciji sa ranijim nalazima naučnici su identifikovali ukupno sedam vrsta ajkula u tom području. Među njima su Serratolamna cf. serrata i Squalicorax bassanii, koje su po prvi put zabeležene na teritoriji Egipta.
Kako su ajkule završile u pustinji?
Tokom kasne krede (pre oko 145–66 miliona godina) globalne temperature su bile znatno više, polarni ledeni pokrivači su bili minimalni, a nivo mora znatno viši nego danas. Veliki delovi Severne Afrike bili su prekriveni plitkim, toplim, tropskim morem — okruženjem u kojem su mnogi morskih organizmi, uključujući razne vrste ajkula, imali idealne uslove za život.
Šta otkrivaju zubi?
Zbog toga što ajkule stalno ispuštaju i zamenjuju zube, zubni fosili su posebno vredni za rekonstrukciju sastava drevne faune. Pronađeni zubi pokazuju različite oblike i funkcije:
- Iglasto oštri zubi (npr. Scapanorhynchus cf. raphiodon) — prilagođeni za hvatanje brzog, klizavog plena u dubljim vodama.
- Široki, nazubljeni zubi (npr. Squalicorax bassanii, Squalicorax pristodontus) — pogodniji za cepanje većih životinja u plićacima.
- Višenamenski režući zubi (npr. Cretalamna cf. maroccana, Serratolamna cf. serrata) — karakteristični za lamniformne predatore.
Kako je nastalo "groblje"?
Termin "groblje ajkula" može zvučati senzacionalno, ali u ovom slučaju ležište je rezultat dugotrajnog taloženja. Milioni godina sporog nakupljanja fosfatnih sedimenata sakupljali su zube, kosti i druge ostatke generacija morskih životinja, stvarajući bogat fosilizovani horizont, a ne jedinstven katastrofalni događaj.
Zašto je otkriće važno?
Ovaj skup nalaza pruža dragocene informacije o biodiverzitetu i trofičkim odnosima u kasnokrednim morima Severne Afrike. Identifikacija vrsta koje ranije nisu bile zabeležene u Egiptu proširuje mapu distribucije drevnih ajkula i pomaže paleontolozima da bolje razumeju paleoekologiju i evoluciju morskih ekosistema. Dalja ispitivanja fosfatnih slojeva mogu otkriti još fosila i preciznije datiranje i rekonstrukciju okoline.
Izvori: rad objavljen u Cretaceous Research, uz izveštaje i sinteze objavljene na portalima koji su preneli rezultate terenskih ekspedicija.
Pomozite nam da budemo bolji.
