Sažetak: Više od mesec dana posle velikog požara u Deliblatskoj Peščari, stručnjaci planiraju dugotrajan i fazan oporavak dina i šuma. Procena štete može potrajati oko godinu dana, a potpuni povratak šumskog pokrivača očekuje se tek kroz decenije; prvih 15–25 godina tereni će više ličiti na žbunje. Preporučuje se postepeno uklanjanje oštećenih stabala, sadnja otpornijih listopadnih vrsta i period posmatranja od 3–5 godina pre masovnih replantacija.
U spaljenim dinama Deliblatske Peščare: šumari planiraju oporavak za topliju budućnost
A man herds his cows as wildfire burns in Grebenac, near Deliblatska Pescara, Serbia, August 21, 2026. REUTERS/Uros Arsic
Beograd, 1. septembar — Više od mesec dana nakon što su plamenovi poharali rezervat Deliblatska Peščara, šumari i naučnici suočeni su sa teškim odlukama o obnovi jedinstvenih dina i šumskih površina. Cilj je ne samo povratak zelenila, već i stvaranje otpornijeg ekosistema koji će bolje izdržati češće požare izazvane klimatskim promenama.
Proces oporavka i ključne dileme
Procena štete je prvi, temeljni korak — posao koji, prema Jovani Devetaković sa Šumarskog fakulteta u Beogradu, može potrajati i oko godinu dana. Nakon toga sledi pažljivo, postepeno uklanjanje pregorelog i oslabljenog drveća kako bi se smanjio rizik od ponovnih požara i izbeglo stvaranje povoljnih uslova za štetne insekte koji napadaju koru drveta.
Residents battle a wildfire in Grebenac, near Deliblatska Pescara, Serbia, August 20, 2026. REUTERS/Stringer
"Prvih 15, 20 ili čak 25 godina verovatno neće ličiti na šumu — više će podsećati na nisku, žbunastu vegetaciju,"
Šta saditi — i šta izbegavati
U rezervatu udaljenom oko 80 km od Beograda, razmatraju se vrste koje manje lako gore: breza, topola, jasen i hrast se navode kao alternative lako zapaljivim igličastim vrstama. Crni bor i crni bagrem (Robinia), koji su oblikovali pejzaž poslednja dva veka, pokazali su ranjivost u prošlim velikim požarima (1996. i 2007.), pa stručnjaci upozoravaju protiv brzih i masovnih replantacija tim vrstama.
"Pravo pitanje je: da li želite Robinia i Pinus nigra u ovom ekosistemu?"
Held savetuje tri do pet godina posmatranja u zonama bez neposrednog rizika od erozije pre nego što se započne sa širokim sadnjama. U kritičnim mestima gde postoji opasnost od erozije ili daljeg propadanja tla, mere moraju biti hitne i ciljane.
FILE PHOTO: Wildfire burns in Deliblatska Pescara, Serbia, August 18, 2026. REUTERS/Marko Djurica/File Photo
Međunarodna iskustva i prakse
Podaci Evropskog sistema za informacije o šumskim požarima pokazuju da je period 2023–2025. bio najgori trogodišnji period po broju požara u Srbiji u ovom stoleću, što govori o porastu rizika. Stručnjaci povlače paralele s rešenjima koje su primenili u drugim, suvlјim regionima — na primer, grčka obnova peščanih oblasti Zapadnog Peloponeza posle požara 2007. koristi specijalne tehnike kao što su dodavanje organskog materijala u sadne rupe i materijala koji zadržavaju vodu i poboljšavaju vlažnost zemljišta.
"Moraju se primeniti specijalne metode, koristeći organski materijal u sadnim rupama i materijale koji zadržavaju vodu i poboljšavaju vlažnost zemljišta,"
Zaključak
Oporavak Deliblatske Peščare biće dug i prilagođen lokalnim uslovima — od temeljne procene štete, preko postepenog uklanjanja opasnog materijala, do promišljenih izbora autohtonih i otpornijih vrsta te faznog praćenja rezultata. Stručna koordinacija i strpljenje ključni su za izgradnju otpornog pejzaža spremnog za topliju i sušu budućnost.
Pomozite nam da budemo bolji.
