Članak istražuje postsepsni sindrom (PSS) kroz iskustva Sarah Neville i Samuela Prestona, pokazujući kako sepsa može ostaviti dugotrajne fizičke i psihičke posledice. PSS često ostaje nedijagnostikovan zbog nedostatka testova i niske svesti među lekarima, iako NHS prepoznaje stanje. Novi NHS okvir predlaže bolje praćenje i procenu rehabilitacionih potreba, ali su potrebna dodatna istraživanja i resursi za sprovođenje promena.
Skriveni trošak preživljavanja sepse: kako postsepsni sindrom ostavlja trajan trag
Sarah Neville, 47, developed sepsis after a pelvic biopsy in 2024 - John Lawrence
Kada je Sarah Neville napustila bolnicu deset dana nakon što je gotovo umrla od sepse, mislila je da je najgore prošlo. Skoro dve godine kasnije, 47-godišnja asistentkinja u nastavi iz Lutona i dalje se bori sa iscrpljenošću, ispadanjem kose, bolnim kožnim infekcijama, depresijom i traumatskim flashbackovima – simptomima poznatim kao postsepsni sindrom (PSS).
Šta je postsepsni sindrom?
Postsepsni sindrom obuhvata skup trajnih fizičkih i psiholoških tegoba koje kod nekih pacijenata ostaju mesecima ili godinama nakon akutne sepse. PSS može uključivati ekstremni umor, nesanicu, anksioznost, poremećaje pamćenja i koncentracije, mišićne i zglobne bolove, kožne probleme i posttraumatski stresni poremećaj (PTSP).
Sarah with her husband Andy before she developed sepsis in November 2024
Kako se to dogodilo Sarah i Samuelu
Sarah Neville razvila je sepsu u novembru 2024. nakon preventivne pelviske biopsije. Prvobitne simptome su lekari u walk-in centru pripisali anksioznosti, a njen GP je propisao antibiotik bez daljih testova. Šest dana posle zahvata njeno stanje se brzo pogoršalo: temperatura je porasla na 41°C, imala je halucinacije i teškoće sa disanjem. Brzi responder je prepoznao sepsu i verovatno spasio njen život, ali posle otpusta nije dobila informacije o mogućim dugoročnim posledicama.
Sarah has gradually regained her confidence and recently had her first haircut in two years - John Lawrence
Samuel Preston dobio je sepsu od malog reza na nozi u junu 2023. Iako je urgentno upućen na prijem zbog sumnje na sepsu, na prijemu je prvobitno svrstan kao niskog prioriteta. Nakon lečenja antibioticima i otpusta, Samuel i dalje pati od iscrpljenosti, lošeg sna, noćnih mora, brain-fog-a i bolova u zglobovima, a mobilnost mu je značajno ograničena.
Samuel Preston, who developed sepsis after a small cut on his leg became infected in June 2023 - Asadour Guzelian
Problemi u dijagnostici i posthospitalnoj nezi
Stručnjaci ističu da PSS često ostaje nedijagnostikovan zbog nedostatka specifičnih testova i male svesti među lekarima opšte prakse. Ron Daniels, osnivač UK Sepsis Trust i intenzivni konsultant u Birminghamu, navodi da od oko 250.000 ljudi koji godišnje u Velikoj Britaniji dobiju sepsu, između 40% i 70% može imati značajnu onesposobljenost nakon godinu dana. Mnogi pacijenti bivaju preusmeravani između službi bez jasne koordinacije nege.
„Sepsa je totalni napad na organizam. Brzina lečenja je sve — što se sporije deluje, više ćelija strada“, kaže Daniels.
Šta se menja u sistemu?
NHS England je u julu objavio Modern Service Framework za sepsu koji preporučuje procene rehabilitacionih potreba, bolji follow-up i monitoring pacijenata nakon otpusta. Stručnjaci, uključujući prof. Joanne McPeake sa Univerziteta Cambridge, pozdravljaju okvir, ali upozoravaju da je to samo početak: potrebna su dodatna istraživanja fizioloških mehanizama PSS i sredstva za implementaciju servisa u zajednici.
Samuel Preston in 2018, when he was able to walk without assistance
Praktični saveti za pacijente i porodice
- Ako ste nedavno imali sepsu i osećate trajne simptome, zatražite praćenje od lekara i zapišite sve tegobe koje imate.
- Informišite se o PSS: organizacije poput Sepsis Trust pružaju resurse i podršku (seepsistrust.org).
- Tražite psihološku podršku za simptome PTSP-a, anksioznosti i depresije — razgovor i savetovanje mogu značajno pomoći oporavku.
- Ako se pribojavate ponovne infekcije pri planiranim postupcima, razgovarajte sa lekarom o merama prevencije i praćenja.
Završna napomena
Postsepsni sindrom može drastično promeniti kvalitet života. Povećana svest, obrazovanje zdravstvenih radnika i strukturisana rehabilitacija su ključni za to da preživeli sepse dobiju adekvatnu i trajnu podršku. Septembar je mesec svesti o sepsi — dodatne informacije dostupne su na sepsistrust.org.
Pomozite nam da budemo bolji.
