Dva istraživača predlažu novo tumačenje tabele iz Drezdenskog kodeksa koja je Majama služila za predviđanje sunčevih pomračenja. Umesto da se tabela jednostavno resetuje, nova tabela bi bila pokrenuta u 358. mesecu (s povremenim podešavanjem na 223. mesec), što smanjuje greške na oko 2 sata i 20 minuta. Metod omogućava tačna predviđanja pomračenja vidljivih na majanskoj teritoriji između 350. i 1150. godine, sa odstupanjima manjim od 51 minut u 134 godine.
Kako su Maje vekovima pouzdano predviđale sunčeva pomračenja
Nova analiza drevnog Drezdenskog kodeksa otkriva praktičnu metodu kojom su majanski "čuvači dana" predviđali pomračenja i ispravljali greške u kalendarskim tablicama.
Sažetak otkrića
Srednjovekovni majanski rukopis poznat kao Drezdenski kodeks jedno je od svega četiri preostala hijeroglifska kodeksa i sadrži tabelu za predviđanje solarnih pomračenja koja obuhvata 405 lunarnh meseci (11.960 dana). Dva istraživača, lingvista John Justeson i arheolog Justin Lowry, u članku objavljenom u Science Advances predlažu praktično objašnjenje kako je ta tabela bila u upotrebi, rešavajući vekovnu zagonetku.
Kako je sistem funkcionisao
Dosadašnje tumačenje pretpostavljalo je da se tabela koristi kao kontinuirana petlja: nakon meseca 405 vraćalo bi se na mesec 1. Justeson i Lowry pokazuju da takav postupak vremenom uvodi sve veće greške i dovodi do neočekivanih predviđanja.
Autori umesto toga predlažu da se successor tabela pokreće ne na početku, već u 358. mesecu tekuće tabele. Ovaj pristup smanjuje akumulirane pomake tako da su predikcije pomračenja pomerene za oko 2 sata i 20 minuta u odnosu na stvarno poravnanje Sunca i Meseca. Povremeno, radi korekcije nakupljenih odstupanja, prvi datum sledeće tabele mogao je biti postavljen na 223. mesec, što predstavlja pomeranje od oko 10 sati i 10 minuta.
Tačnost i istorčna primena
Poređenjem sa modernim znanjem o ciklusima pomračenja, istraživači su utvrdili da bi ovakva procedura omogućila Majama da tačno predvide svako solarno pomračenje vidljivo na njihovoj teritoriji u periodu od 350. do 1150. godine. Prema autorima, revizije opisane u radu održavale bi tabelu funkcionalnom praktično neograničeno, sa odstupanjima manjim od 51 minut tokom razdoblja od 134 godine.
Zašto je ovo važno
Otkriće otkriva ne samo tehničku preciznost majanskih astronoma i matematičara, već i način na koji je astronomija bila integrisana u religiozni i društveni život: precizna predviđanja pomračenja bila su važna za rituale, političke odluke i kulturne prakse. Uvid u način primene tabele pojačava razumevanje uloge daykeepera — majanskih čuvara kalendara — kao stručnjaka koji su održavali povezivanje zajednice sa kosmosom.
"Ako biste vodili beleške o tome šta se dešavalo u vreme određenih nebeskih događaja, mogli biste biti upozoreni i preduzeti odgovarajuće mere kada bi se ciklusi ponovili," piše istoričarka Kimberley Breuer u tekstu za The Conversation, ističući društveni značaj tačnih astronomskih predviđanja.
Ovo istraživanje doprinosi rastućem broju dokaza da su drevne civilizacije razvile sofisticirane metode računanja vremena i nebeskih kretanja, često prilagođene praktičnim potrebama i ritualnim zahtevima. Rad Justesona i Lowryja objavljen je u časopisu Science Advances.
Pomozite nam da budemo bolji.
