Istraživači su poslali sporofite vrste „spreading earthmoss“ na spoljašnjost ISS‑a, gde su ostali 283 dana. Više od 80% uzoraka je preživelo, a 89% tih preživelih proklijalo je u laboratoriji, uprkos padu hlorofila a od oko 20%. Laboratorijska ispitivanja pokazala su da su sporofiti otporniji na UV zračenje i druge svemirske stresore, a model istraživača sugeriše preživljavanje i do ~5.600 dana. Nalazi otvaraju mogućnosti za upotrebu mahovina u budućim vanzemaljskim ekosistemima.
Bili smo zapanjeni: mahovina preživela 9 meseci na spoljašnjosti ISS‑a i opet klija
Mala, naizgled krhka mahovina pokazala je neočekivanu otpornost nakon direktne izloženosti svemirskim uslovima gotovo devet meseci, pokazuju rezultati nove studije.
Ključni nalazi
Istraživači predvođeni Tomomichijem Fujitom sa Hokkaido univerziteta poslali su reprodućne strukture mahovine – sporofite vrste poznate kao „spreading earthmoss“ – na spoljašnjost Međunarodne svemirske stanice (ISS). Uzorci su ostali izloženi 283 dana, a po povratku na Zemlju više od 80% ih je bilo živo, dok je 89% tih preživelih uspešno proklijalo u laboratorijskim uslovima.
„Većina živih organizama, uključujući ljude, ne može ni nakratko da preživi vakuum svemira. Međutim, spore mahovine zadržale su životnost nakon devet meseci direktne izloženosti,“ rekao je Fujita.
Kako su pripremili i testirali uzorke
Pre slanja na ISS, tim je na Zemlji ispitao različite stadijume rasta mahovine (sporofite, juvenilni oblici i ćelije stabljike) izlažući ih uslovima koji podsećaju na svemir: vakuumu, mikrogravitaciji, visokim nivoima UV zračenja i velikim temperaturnim oscilacijama. Utvrđeno je da je UV zračenje glavni stresor, a da sporofiti podnose ovaj stres znatno bolje od mlađih oblika i stabljika.
Vraćanje na Zemlju i rezultati
Astronauti su uzorke pričvrstili na spoljašnjost ISS-a u martu 2022. Uzorci su se vratili u Dragon kapsuli u januaru 2023. Nakon ispitivanja, tim je otkrio da je svemirski boravak izazvao pad hlorofila a od oko 20%, ali bez kritičnog uticaja na vitalnost — većina sporofita je ostala sposobna za nicanje.
Autori su takođe napravili matematički model koji sugeriše da bi sporofiti, pod sličnim uslovima, mogli izdržati reda veličine ~5.600 dana.
Zašto je ovo važno
Rezultati pokazuju da čak i jednostavni biljni oblici sa Zemlje imaju ćelijske mehanizme koji im mogu omogućiti izdržljivost u ekstremnim uslovima. To otvara praktične i konceptualne mogućnosti: od bolje zaštite uzoraka na satelitima do upotrebe mahovina kao komponenata u budućim ekosistemima na Mesecu ili Marsu.
Studija je objavljena 20. novembra u časopisu iScience.
Pomozite nam da budemo bolji.
