Studija u Earth's Future pokazuje da je masovno pošumljavanje u Kini promenilo regionalne hidrolške cikluse: povećana evapotranspiracija preusmerila je vlagu prema Tibetskoj visoravni, dok su istočni i severozapadni regioni postali suvlji. Projekti poput Three-North Shelterbelt i drugi državni programi doprineli su tim promenama. Autori upozoravaju da planeri moraju uklopiti efekte na vodu prilikom dizajna budućih pošumljavanja.
Kina posadila 78 milijardi stabala — masovno pošumljavanje preoblikovalo vodni ciklus i usmerilo vlagu ka Tibetu
China’s Regreening Has Messed Up Its Water CycleNurPhoto - Getty Images
Kineska masovna pošumljavanja donela su mnoge koristi — smanjenje erozije, borbu protiv peščanih oluja i veće učešće šuma — ali novo istraživanje upozorava na neočekivane posledice: milijarde novih stabala menjaju lokalnu i regionalnu raspodelu vode.
Šta je studija otkrila?
Studija objavljena u časopisu Earth's Future, koju su sproveli istraživači sa Tianjin University, China Agricultural University i Utrecht University, analizira period 2001–2020. Autori zaključuju da proširena vegetacija povećava evapotranspiraciju — kombinaciju isparavanja i transpiracije — što je promenilo strujanje vlage u atmosferi. Kao rezultat, značajniji deo padavina sada se preusmerava ka Tibetskoj visoravni, dok su istočni i severozapadni regioni postali suvlji.
Za kontekst: od 1949. do 2024. udeo šuma u Kini porastao je sa oko 10% na približno 25%, pri čemu je zemljište prekriveno šumama poraslo za oko 116.000 kvadratnih milja (~300.000 km²). Procene govore da je od ranih 1980-ih posađeno približno 78 milijardi stabala.
Koji programi su uticali?
Autori navode da su važni državni programi poput Three-North Shelterbelt („Veliki zeleni zid“), Grain for Green Program i Natural Forest Protection Program (oba pokrenuta 1999) doprineli velikim promenama u pokrivenosti zemljišta i lokalnoj biljoj strukturi, što je uticalo na nivo evapotranspiracije.
„Promene u pokrivenosti zemljišta mogu preraspodeliti vodne resurse između regiona. Razumevanje ovih efekata ključno je za planiranje održivog upravljanja zemljom i vodom u Kini,“ navode autori.
Regionalne posledice i problemi
Efekti nisu ravnomerni: istraživanje pokazuje smanjenje dostupne vode u istočnoj monsunskoj zoni i u severozapadnim suvim oblastima — područjima koja čine oko 74% ukupne površine Kine. To je posebno značajno jer severne regije drže oko 46% stanovništva i više od polovine obradivih površina, ali imaju samo oko 20% ukupnih vodnih resursa. Drugim rečima, promene u rasejanju padavina mogu pogoršati postojeće napetosti zbog neravnomerne raspodele vode.
Kako dalje?
Autori i stručnjaci za upravljanje resursima preporučuju da se planiranje pošumljavanja zasniva ne samo na broju posađenih stabala, već i na tipu vrsta, lokaciji, gustoći zasađivanja i dugoročnim modelima hidroloških promena. Moguće mere uključuju izbor manje vodom zahtevnih vrsta, mešovite šumske strukture, plansko raspoređivanje pošumljavanja i praćenje uticaja na lokalne vodne bilanse.
Zaključak: Pošumljavanje je važno i donosi brojne koristi, ali planeri moraju uračunati hidrologiju kako bi se izbegle negativne posledice po dostupnost vode u ključnim regionima.
Pomozite nam da budemo bolji.
