Arheolozi iz Nacionalnog instituta za preventivnu arheologiju (INRAP) otkopali su u mestu Senon, na severoistoku Francuske, tri glinene amfore pune rimskih novčića zakopane neposredno ispod poda prostorije koja je najverovatnije služila kao dnevna soba.
Ukupno je pronađeno više od 40.000 novčića, čija je težina iznosila oko 183 funte (≈83 kg). U prvoj amfori našlo se oko 23.000–24.000 novčića (≈83 funte), u drugoj 18.000–19.000 (≈110 funti), dok je treća sadržala samo tri novčića. Neki novčići bili su čak postavljeni u grla amfora i pričvršćeni pre nego što je raku prekrio sediment, što ukazuje da su uplate stizale i neposredno pre zatvaranja depozita.
"Suprotno prvom utisku, ne mora se nužno raditi o 'blagu' sakrivenom zbog neposredne nesigurnosti," kaže numizmatičar Vincent Geneviève (INRAP). "Ovi depoziti predstavljaju snimak složenog upravljanja novcem na srednji i duži rok — u okviru domaćinstva ili administracije, sa mogućnostima uplata i isplata u različitim intervalima."
Novčići su datovani u kasni 3. do rani 4. vek n.e. (otprilike 280–310. godine). Nalaz se nalazi u oblastu koja je u antičko doba bila deo životnog prostora plemena Mediomatrici — keltske grupe koju su kasnije integrisali i uticali Rimljani. Stil otisaka na novčićima i urbani ostaci na lokalitetu jasno pokazuju snažan rimski kulturni i materijalni uticaj: javni trg, unutrašnja dvorišta, hramovi, termalni objekti i pozorište.
Arheološko iskopavanje ukazuje da su amfore položene tako da su im vrhovi skoro u nivou tla, što sugeriše da su bile namerno ostavljene lako dostupne za povremene uplate i podizanja — svojevrsne improvizovane kase ili depozite u okviru domaćinstva ili lokalne administracije. To objašnjava i prisustvo novčića prislanjanih na spoljnju stranu posuda pre zatrpavanja raku.
Na lokalitetu su uočeni tragovi višestrukih požara: naselje je u 4. veku bilo spaljivano i obnavljano. Amfore su, prema stratigrafiji, bile položene pre požara koji je zahvatio naselje, ali ne pružaju same po sebi dokaz da su sakrivane u panici — upravo suprotno, položaj i kontekst ukazuju na plansko upravljanje rezervama.
Materijali i graditeljski elementi otkriveni na mestu (krečnjačke opeke, odvojene prostorije, jame koje su mogle služiti kao latrine ili ostave) potvrđuju promenjene građevinske prakse usled urbanizacije u tom periodu. Laboratorijskim analizama biće preciznije utvrđene funkcije pojedinih jama i eventualni vlasnički ili administrativni status novčića.
INRAP ističe da, iako se ovakvi novčani depoziti ne smatraju izuzetno retkim u regionu (u departmanu Meuse prijavljeno je nekoliko sličnih nalaza), jedinstvena vrednost ovog otkrića leži u izuzetno preciznoj dokumentaciji konteksta — položaja amfora ispod poda i njihove povezanosti sa životnim prostorom jedne zajednice.
Šta dalje? Konzervacija, numizmatička obrada i laboratorijske analize pomoći će da se razjasne tačna datacija, poreklo novčića, kao i ekonomski i društveni status vlasnika depozita.
