Arheolozi su u Malaviju otkrili najraniju poznatu kremaciju u Africi: kremacioni pirok star oko 9.500 godina. Analize pokazuju da je telo sitne odrasle osobe (verovatno žene, ~1,5 m) spaljeno vatrom od najmanje 540°C i da su korišćeni kameni alati za uklanjanje mesa. Događaj je zahtevao veliki kolektivni napor (~30 kg drveta) i mesto je bilo ceremonijalno korišćeno i pre i posle kremacije.
Najranija Poznata Kremacija U Africi: Kremacioni Pirok Stari Oko 9.500 Godina Otkriven U Malaviju
Excavators standing at the depth of the pyre at the Hora 1 site in northern Malawi. Photo by Jessica Thompson/The Conversation
Blizu ekvatora, sunce brzo zalazi i tama obavija šumu. Pre oko 9.500 godina, u podnožju planine u severnom Malaviju, vatrena svetlost izdigla se iz prirodnog kamena i obasjala senke okupljenih ljudi. Miris izgaranja i sija plamena — događaj koji je ostavio jak trag u kolektivnom sećanju — sačuvao se i u arheološkom zapisu.
Otkrivanje na lokalitetu Hora 1
Tim bioarheologa, arheologa i forenzičkih antropologa otkrio je na lokalitetu Hora 1 debeli sloj pepela i ugljenih ostataka pod prirodnim previseom. Ispod sloja pepela nađen je polomljeni kraj humerusa povezan s radiusom — ljudski lakat, spaljen i lomljen, sačuvan među svakodnevnim ostacima lovačko-sakupljačkog naselja. Dalja iskopavanja otkrila su više sitnih, spaljenih kostiju u grupi veličine kreveta, što ukazuje na veliku i dugotrajnu vatru.
Analize i šta su otkrile
Forenzičke i bioarheološke analize pokazale su da su svi ostaci pripadali jednoj osobi — sitnoj odrasloj osobi, verovatno ženi, visokoj oko 1,5 m. Struktura kostiju ukazivala je na fizičku aktivnost i početne znake artritisa; nađeni su ostaci delimično zarasle infekcije na ruci. Početna radiokarbonska datiranja smestila su događaj pre oko 9.500 godina.
Oblici savijanja, pukotine i promena boje kostiju ukazali su na izlaganje vatri koje su dostizale najmanje 1.000°F (oko 540°C). Pod mikroskopom su uočeni sitni urezi na kostima duž mišićnih veza — znak da su prisutni koristili kamene alate da uklone meso i ubrzaju sagorevanje. U pepelu su pronađeni i brojni mali kameni ulomci, što sugeriše da su alati bili dodavani u vatru.
Pirok, manipulacija tela i ritual
Podaci ukazuju da je telo kremirano ubrzo nakon smrti i da je pirok bio namerno građen i održavan od strane više ljudi. Procene na osnovu mikroskopskih uzoraka pepela (prisutnost ugljenisane gljivice, termitnih struktura i biljnih ostataka) sugerišu da je prikupljeno najmanje ~30 kg suvog drveta, a vatra je morala biti nadzirana satima do nekoliko dana.
Posebno je zapaženo odsustvo lobanjskih kostiju i zuba, koji obično dobro preživljavaju kremaciju zbog svoje gustine. Iako se ne može sa apsolutnom sigurnošću tvrditi, njihovo odsustvo upućuje na mogućnost da je glava uklonjena pre ili tokom rituala. Način rasporeda kostiju isključuje kanibalizam i upućuje na organizovan, ceremonijalan čin.
Kontinuitet mesta i kolektivni značaj
Stratigrafske analize pokazale su da je mesto bilo korišćeno za paljenja pre i posle glavne kremacije: ljudi su palili vatre na tom mestu već oko pre 10.240 godina, a nakon piroka dolazili su ponovo do nekoliko stotina godina. Slojevi pepela ukazuju na višestruka paljenja na istoj tački, što sugeriše da je lokacija imala dugotrajan društveni i ritualni značaj.
Širi značaj nalaza
Ovo otkriće menja ranije predstave prema kojima su kompleksni pogrebni rituali vezani za stalne, poljoprivredne ili stočarske zajednice — pronalazak pokazuje da su lovačko-sakupljačke grupe na tom području mogle organizovati velika, višeslojna pogrebna okupljanja i da su neke osobe tokom života imale posebne društvene uloge.
Otvorena su pitanja: zašto je baš ova osoba kremirana na tako spektakularan način? Da li je bila posebno važna u zajednici, stranac, ili je ritual imao simbolično značenje? Dalja iskopavanja i komparativne analize u regionu pomoći će u razumevanju društvenih značenja ovog čina.
Autori i izvor
Autorke istraživanja su Jessica C. Thompson (Yale), Elizabeth Sawchuk (Cleveland Museum of Natural History / Stony Brook University) i Jessica Cerezo‑Román (University of Oklahoma). Rad je objavljen u Science Advances, a tekst je ponovno objavljen iz The Conversation pod Creative Commons licencom.
Pomozite nam da budemo bolji.
