Wadi Nafūn, grobnica u Omanu stara oko 7.000 godina, otkriva da su neoličke zajednice južne Arabije sistematski lovile ajkule i raže. Izotopska analiza bioapatita otkrila je izotope azota koji ukazuju na proteine sa vrha morske hranidbene mreže, dok arheološki nalazi uključuju privjeske od ajkulinjih zuba i ribolovački alat. Podaci takođe pokazuju mobilnost zajednica — neki sahranjeni verovatno su odrasli više od 48 km u unutrašnjosti. Nalaz osvetljava specijalizovani ribolov, društvenu organizaciju i dugoročnu upotrebu ceremonijalnog prostora.
Neolitički lovci ajkula u Omanu: Grobnica stara oko 7.000 godina otkriva specijalizovani ribolov
Sharks appear to have been a dietary staple for Neolithic communities in present-day Oman.
Arheološko nalazište Wadi Nafūn u današnjem Omanu, staro oko 7.000 godina, otkriva da su neoličke zajednice južne Arabije ne samo povremeno koristile morske resurse, već su razvile specijalizovan lov na veliki plen — ajkule i raže. Nalazi objavljeni u časopisu Antiquity osvetljavaju sofisticiranu kombinaciju rituala, mobilnosti i ribolovačkih veština u surovom aridnom okruženju.
Kripta i datovanje
Od 2020. istraživači iz Arheološkog instituta Češke akademije nauka u Pragu (ARÚ) iskopavali su megalitsku grobnicu Wadi Nafūn. U kripti su pronađeni skeletni ostaci više od 70 muškaraca, žena i dece. Radiokarbonsko datiranje i stratigrafija upućuju da je grobnica bila u upotrebi i održavana tokom više stotina godina, verovatno u periodu oko 5. milenijuma p.n.e. (približno 5000. g. p.n.e.), što ukazuje na dugotrajan zajednički ritualni prostor.
Izotopska analiza i morska ishrana
Pošto su organski materijali poput kolagena slabo sačuvani u omanskoj aridnoj klimi, tim je poslao uzorke u Češku i analizirao bioapatit (mineralizovani sloj kostiju). Ispitali su izotope ugljenika, kiseonika, stroncijuma i azota. Posebno prisustvo određenih izotopa azota ukazuje na unos proteina sa vrha morskog lanca — što je najverovatnije poreklo od ajkula i raža.
Neolithic hunters likely also wore shark teeth as pendants. Credit:ARÚ Prague
"Znamo da ovo nisu bili obični proteini, već proteini sa vrha hranidbenog lanca," izjavila je projektna direktorica Ižběta Danielisová.
Arheološki dokazi i upotreba zuba kao alati
Osim izotopske potvrde, iskopavanja su donela materijalne tragove: privjeske od ajkulinjih zuba, dodatne zube tigrastih ajkula, ribolovačke alatke i bodlje raža. Antropološki nalazi pokazuju i specifičan obrazac habanja ljudskih zuba, što sugeriše da su pripremi ulova i obradi ribe ponekad služili i ljudski zubi kao alati.
"Zubi ove zajednice pokazuju interesantan obrazac. To ukazuje na specifičnu ishranu, ali i na upotrebu zuba kao alata," objasnio je antropolog ARÚ Praga Jiří Šneberger.
Mobilnost i društvene veze
Analiza izotopa stroncijuma i kiseonika pokazala je da pojedini odrasli sahranjeni u Wadi Nafūn nisu odrasli lokalno: njihove hemijske oznake upućuju da su detinjstvo proveli više od 48 km u unutrašnjosti. To sugeriše mrežu pokretljivosti i razmene između obalnih i unutrašnjih zajednica.
Zaključak: Kombinacija biohemijskih podataka i arheoloških nalaza pokazuje da su zajednice južne Arabije u neolitu razvile specijalizovane tehnike za lov velikih morskih predatora i da su te aktivnosti bile povezane sa njihovim ritualima i društvenom organizacijom. Otkriće je značajno ne samo za praistorijsku Arabiju, već i za razumevanje neoličkih kultura u aridnim zonama širom sveta.
Pomozite nam da budemo bolji.
