U pećini Liang Metaduno na ostrvu Muna pronađeni su stencili ruku stari najmanje 67.800 godina, što ih svrstava među najstarije pećinske prikaze na svetu. Uranijum–torijum datiranje kalcitnih naslaga dalo je minimalnu starost otisaka, dok pokazatelji morfologije ruke upućuju na mogućeg autora Homo sapiensa. Nalaz podržava teoriju o ranim pomorskim prelascima kroz arhipelag Wallacea ka Sahulu pre oko 65.000 godina i naglašava simboličku složenost tadašnjih zajednica.
68.000 Godina Stari „Duhovi“ Ruku: Najstarija Pećinska Umetnost Otkrivena Na Ostrvu Muna
Archaeologists Found the World’s Oldest Rock ArtBob Thomason - Getty Images
U senkama krečnjačke pećine na ostrvu Muna (jugozapadni deo Sulavesija), arheolozi su otkrili seriju stencila ruku čiji prsti završavaju u izduženim, šiljastim oblicima — otiske koji su, prema merenjima, stari najmanje 67.800 godina. Ovaj nalaz, objavljen u časopisu Nature, spada među najstarije poznate primere pećinske umetnosti u svetu i dopunjava sliku ranih pomorskih migracija kroz jugoistočnu Aziju.
Gde i kako su otkriveni
Tim pod vođstvom arheologa Maximea Auberta (Griffith University, Australija) istraživao je lokalitet Liang Metaduno u pećini na ostrvu Muna. Kada su zidovi pećine osvetljeni lampom, izronile su gotovo sablasne siluete — stencili nastali prskanjem ili nanošenjem pigmenta oko položene ruke. Mnogi od ovih otisaka su prekriveni mlađim slikama, ali su analiza i datiranje stavile pojedine stencile duboko u pleistocen.
Kako je određena starost
Arheolozi su koristili analize kalcitnih naslaga (uranijum–torijum metoda) koje su se nakupljale preko slika tokom milenijuma. Voda koja je kapanjem formirala mineralne kore nosila je male količine rastvorenog uranijuma koji se vremenom raspada u torijum; merama odnosa ova dva elementa može se utvrditi minimalna starost najstarijih slojeva. Najstariji datumi daju minimalnu starost od približno 67.800 godina, što znači da su stencili bar toliko stari — pigment sam po sebi nije direktno datovan ovom metodom (verovatno je reč o oksidu gvožđa, crvenom okeru).
Značaj nalaza za razumevanje ranih migracija
Ovi nalazi podržavaju ideju da su rane populacije ljudi prelazile more i naseljavale prostore između Sunda i Sahula — arhipelag poznat kao Wallacea — tokom poslednjeg ledenog doba. Genetske studije takođe ukazuju na naseljavanje Sahula (današnja Australija i Nova Gvineja) pre oko 65.000 godina, što se vremenski poklapa sa starošću ovih stencila. Ako su autori rukavica bili Homo sapiens, to znači da su već tada postojale pomorske veštine i razvijene kulturne prakse.
Ko je napravio ove otiske?
Pitanje kojoj su vrsti hominina pripadali autori ostaje otvoreno. Aubert i saradnici ističu da morfologija ruke i kompleksnost namerne modifikacije vrhova prstiju (tapering) više odgovaraju modernim ljudima — ali direktan dokaz o vrsti nije pronađen u samim otiscima. Bez obzira na to, stilizovani, šiljasti prsti mogu ukazivati na simboličku ili ritualnu upotrebu.
Maxime Aubert: "Prisutnost ove izuzetno stare umetnosti na Sulavesiju sugeriše da je početno naseljavanje Sahula pre oko 65.000 godina uključivalo pomorske prelaze između Borneja i Papue. Očekujemo da će slični dokazi biti pronađeni i duž severne rute ka Sahulu."
Otkriveni stencili ne samo da pomeraju granice najranije poznate figurativne umetnosti, već i potvrđuju da su rane pomorske migracije bile praćene razvijenim kulturnim praksama koje su uključivale i slikarsku ekspresiju. Dalja istraživanja na drugim lokacijama duž Wallacee mogla bi otkriti još starije primere.
Pomozite nam da budemo bolji.
