Studija objavljena u Science Advances otkriva prelomni trenutak oko 2000. godine kada su ubrzane ENSO tranzicije pojačale uticaj El Niño na smanjenje arktičkog morskog leda. Analiza podataka iz perioda 1979–2023 pokazuje da intenzivniji hladni džepovi u Pacifiku pomeraju WNPAC prema severu, što preusmerava toplotu i vlagu u Arktik i ubrzava topljenje leda u Laptevskom i Istočno-Sibirskom moru. Iako su ove promene povezane sa prirodnim ciklusima, antropogene klimatske promene povećavaju neizvesnost budućih prognoza.
Otkriven Prelomni Trenutak: Kako Su Brže ENSO Tranzicije Pojačale Gubitak Arktičkog Morskog Leda
The El Nino-Southern Oscillation affects sea ice northeast of Russia more strongly since 2000, a new study finds. | Credit: steve_is_on_holiday/Getty Images
U novoj studiji objavljenoj u Science Advances, istraživači su identifikovali prelomni trenutak — oko 2000. godine — kada su brže tranzicije između faza ENSO-a (El Niño–Južna oscilacija) počele snažnije da utiču na smanjenje morskog leda u arktičkom regionu severoistočno od Rusije.
Šta su istraživači uradili?
Tim je analizirao mesečne podatke o temperaturi površine mora i koncentraciji morskog leda u periodu 1979–2023. Fokus je bio na regionu Laptevskog i Istočno-Sibirskog mora. Cilj je bio da se utvrdi kako prelazi između ENSO faza utiču na pokrivenost ledom u narednoj jesen.
Glavni nalazi
Rezultati pokazuju da prelazak iz El Niño faze stvara hladne površinske džepove u centralnom i istočnom tropskom Pacifiku tokom naredne jeseni. Od oko 2000. godine takve tranzicije su se ubrzale — verovatno kroz interakciju sa Pacifičkom dekadnom oscilacijom (PDO) — pa su hladni „flekovi“ postali izraženiji.
Intenzivniji hladni džepovi podstakli su pomeranje sistema povišenog vazdušnog pritiska poznatog kao Western North Pacific Anticyclone (WNPAC) prema severu. To je, zauzvrat, dovelo do formiranja anticiklona iznad Laptevskog i Istočno-Sibirskog mora. Povezani procesi usmeravaju toplotu i vlagu iz severnog Pacifika ka Arktiku, što doprinosi većem topljenju i smanjenoj jesenjoj pokrivenosti ledom.
Šta ovo znači i zašto je važno?
Otkrivanje ovog „prelomnog trenutka“ pomaže meteorolozima i navigatorima: bolje razumevanje veze između ENSO tranzicija i arktičkog leda može unaprediti prognoze za plovidbu preko Severnog morskog puta i smanjiti rizike vezane za bezbednost brodova i operacija u regionu. Takođe doprinosi dubljem razumevanju kako višedecenijske klimatske oscilacije utiču na dugoročne promene u Arktiku.
„Morski led može značajno da utiče na arktičku klimu i sigurnost plovidbe,“ rekao je koautor studije Cen Wang, atmosferski naučnik na The Hong Kong University of Science and Technology.
Istraživači naglašavaju da su promene uočene od 2000. uglavnom posledica prirodnih klimatskih ciklusa. Ipak, stručnjaci poput Xiaojun Yuana (Columbia University Lamont-Doherty Earth Observatory) upozoravaju da antropogene klimatske promene uvode veliku neizvesnost i mogu delimično nadvladati prirodne obrasce.
Tim planira da u narednim radovima detaljnije ispita uticaj ljudskih klimatskih promena na dinamiku morskog leda u ovom regionu.
Pomozite nam da budemo bolji.
