Tyrannoroter heberti, čija je lobanja pronađena u Novoj Škotskoj i stara je oko 307 miliona godina, predstavlja jedan od najranijih dokaza kopnenog biljojeda. Lobanja (≈10 cm) pokazuje robusnu građu, velike komore za mišiće i zubne baterije na nepcu i donjoj vilici — adaptacije za obradu čvrste biljne hrane. Studija u Nature Ecology and Evolution sugeriše da su tetrapodi ranije zauzimali biljojedne niše nego što se ranije smatralo.
Otkriće u Novoj Škotskoj: Tyrannoroter heberti — Jedan od Najranijih Kopnenih Biljojeda
An artist's reconstruction of Tyrannoroter heberti, a plant-eating creature that lived 315 million years ago during the Carboniferous Period in what is now the Canadian province of Nova Scotia, in this handout image released on February 10, 2026. Hannah Fredd/Handout via REUTERS
Naučnici su u kanadskoj provinciji Nova Škotska otkrili lobanju staru oko 307 miliona godina koja pripada životinji nazvanoj Tyrannoroter heberti. Ovo je jedan od najranijih i najjasnijih primera kopnenog kičmenjaka prilagođenog ishrani biljkama, što predstavlja važnu prekretnicu u razumevanju ranih kopnenih ekosistema.
Lobanja je bila dugačka oko 4 inča (10 cm) i imala je uočljivo trouglast, vrlo robustan oblik, što je omogućavalo velike mišiće obraza potrebne za žvakanje i mlevenje čvrste biljne materije. CT snimci otkrili su desetine koničnih zuba na krovu usta (nepcu) koji su se uklapali sa zubima donje vilice, formirajući zubne „baterije“ pogodne za drobljenje i mlevenje biljaka.
Taksonomija i izgled: Tyrannoroter je po izgledu podsećao na malog gmizavca, ali pripada grupi ranih tetrapoda poznatih kao mikrosauri. Na osnovu srodnih vrsta, istraživači procenjuju da je cela životinja bila duga oko 12 inča (≈30,5 cm) i robustne, kopajuće građe, uporedive sa današnjim plavojezičnim skinkom.
Researcher Arjan Mann holds a 3D-printed replica of the skull of Tyrannoroter heberti, a plant-eating creature that lived 315 million years ago during the Carboniferous Period in what is now the Canadian province of Nova Scotia, at the Field Museum in Chicago, in this handout image released on February 10, 2026. Picture taken with a mobile phone. Field Museum/Handout via REUTERS
Zašto je otkriće važno
Ovo otkriće pomera granice našeg razumevanja evolucije: dok su najraniji tetrapodi bili mesožderi, Tyrannoroter pruža direktan dokaz da su članovi ove grupe već tokom perioda Karbona prelazili na biljno hranjenje. To znači da su ključne komponente kopnenih ekosistema nalik današnjim — uključujući dominantne biljojede — postojale mnogo ranije nego što se ranije smatralo.
„Tyrannoroter je najraniji i najsavršeniji kopneni kičmenjak-herbivor koji pokazuje adaptacije sposobne da obrađuju visokovlaknaste biljne materije,“ rekao je paleontolog Arjan Mann (Field Museum, Chicago), koautor studije.
Istraživanje, objavljeno u časopisu Nature Ecology and Evolution, navodi i mogućnost da je insektivorija (hranjenje insektima) bila preadaptacija za biljojedstvo — tetrapodi koji su jeli insekte mogli su sekundarno dobiti crevnu mikrofloru potrebnu za varenje biljaka.
Gde je lobanja pronađena
Lobanju je pronašao Brian Hebert na litici ostrva Cape Breton duž atlantske obale Nove Škotske. Ime roda Tyrannoroter znači „tiranski kopalac“, što aludira na njegovu veću veličinu i pretpostavljeni način života prilagođen kopanju; naziv vrste heberti odaje počast pronalazaču.
Zaključak: Tyrannoroter heberti doprinosi rastućem broju dokaza da su rani tetrapodi brzo zauzimali raznovrsne ekološke niše, uključujući i biljojedstvo, čime su oblikovali strukturu kopnenih ekosistema još u periodu Karbona.
Pomozite nam da budemo bolji.
