Studija objavljena u časopisu Science Advances pokazuje da je broj dana sa vremenskim uslovima pogodnim za ekstremne požare skoro utrostručen u poslednjih 45 godina. Više od 60% tog porasta autori pripisuju emisijama iz sagorevanja fosilnih goriva. Sinhronizacija požarnih uslova u više regiona istovremeno povećava rizik od preopterećenja kapaciteta za gašenje i otežava međuregionalnu pomoć.
Studija: Dani Pogodni Za Ekstremne Požare Skoro Utrostručeni — Klimatske Promene Odgovorne Za Više Od Polovine Porasta
FILE - A firefighter monitors flames caused by the Hughes Fire along Castaic Lake in Castaic, Calif., Jan. 22, 2025. (AP Photo/Jae C. Hong, File)(ASSOCIATED PRESS)
Nova međunarodna studija objavljena u časopisu Science Advances pokazuje da se u poslednjih 45 godina broj dana sa vremenskim uslovima pogodnim za ekstremne šumske požare — kombinacijom visokih temperatura, suve vazdušne i zemljišne mase i jakih vetrova — gotovo utrostručio širom sveta. Trend je posebno izražen u regionima Amerike.
FILE - A person walks on the beach next to homes damaged by the Palisades Fire, Jan. 16, 2025, in Malibu, Calif. (AP Photo/Jae C. Hong, File)(ASSOCIATED PRESS)
Glavni nalazi
Istraživači su izračunali da je svet prosečno imao oko 22 dana godišnje sa sinhronizovanim uslovima pogodnim za velike požare u periodu počevši od 1979. i tokom narednih 15 godina. U 2023. i 2024. ta brojka je porasla na više od 60 dana godišnje.
FILE - A helicopter drops water on the Pickett Fire as it burns into the Aetna Springs area of Napa County, Calif., Aug. 23, 2025. (AP Photo/Noah Berger, File)(ASSOCIATED PRESS)
„Ove promene povećavaju verovatnoću da će u mnogim oblastima izbiti požari koje će biti veoma teško suzbijati“ — John Abatzoglou, koautor studije, University of California, Merced.
Metod i uzorci
Autori studije analizirali su meteorološke uslove koji pogoduju brzom razvoju i širenju požara, a ne same požare. Koristili su računarske simulacije kako bi uporedili stvarni svet sa hipotetičkim scenarijem bez povećanih koncentracija gasova staklene bašte izazvanih sagorevanjem fosilnih goriva. Na osnovu toga su utvrdili da više od 60% globalnog porasta sinhronizovanih dana pogodnih za požare može da se pripiše ljudskim emisijama iz uglja, nafte i gasa.
FILE - Cars line the streets near wildfire-burned homes in Tome, Chile, Jan. 19, 2026. (AP Photo/Javier Torres, FIle)(ASSOCIATED PRESS)
Regionalni primeri
Za Kontinentalne Sjedinjene Države prosečan broj sinhronizovanih dana porastao je sa 7,7 u periodu 1979–1988. na oko 38 dana godišnje u poslednjoj dekadi. Drastičniji primer dolazi iz južnog dela Južne Amerike: sa prosečnih 5,5 dana u ranom periodu na 70,6 dana godišnje u poslednjoj deceniji, uključujući čak 118 dana u 2023. godini.
FILE - A wildfire burns near Concepcion, Chile, Jan. 19, 2026. (AP Photo/Javier Torres, File)(ASSOCIATED PRESS)
Od 14 proučavanih globalnih regiona, jedino je Jugoistočna Azija zabeležila smanjenje sinhronizovanih dana pogodnih za požare, verovatno zbog porasta vlažnosti u tom delu sveta.
Zašto je to važno
Rastuća sinhronizacija požarnih uslova znači da više regiona istovremeno može imati velike i teške požare, što opterećuje lokalne kapacitete za gašenje i ograničava mogućnost međuregionalne ili međunarodne pomoći. Autori upozoravaju da vreme predstavlja ključni, ali ne i jedini faktor — potrebni su i gorivo, kiseonik i izvor paljenja (grom, ljudska aktivnost, podmetanje).
Studija podvlači važnost smanjenja emisija gasova staklene bašte i jačanja globalne saradnje u prevenciji i odgovoru na požare, jer klimatske promene već menjaju šeme požarnih sezona i povećavaju njihovu ozbiljnost.
Izvor: Science Advances (analiza koju su preneli mediji, uključujući Associated Press). Autori studije uključuju istraživače kao što su Cong Yin i John Abatzoglou.
Pomozite nam da budemo bolji.
