Studija objavljena u Science navodi da Monte Verde u Čileu, dugo datiran na oko 14.500 godina, možda datira između 4.200 i 8.200 godina. Istraživači su primenili tri metode datiranja na drvo, rečni pesak i vulkanski pepeo; pepeo star ~11.000 godina leži ispod slojeva sa tragovima ljudske aktivnosti, što upućuje na kasniju okupaciju. Tom Dillehay, dugogodišnji istraživač Monte Verdea, oštro odbacuje nova tumačenja i ističe bogat kulturni kontekst lokacije. Debata o početnom naseljavanju Amerike ostaje otvorena.
Nova studija: Monte Verde u Čileu može biti višestruko mlađi — ponovo otvara debatu o prvim dolascima u Amerike
An aerial view of the of the Monte Verde archaeological site in southern Peru, in this 2023 photograph released on March 18, 2026. Todd Surovell/via REUTERS
Novo istraživanje objavljeno u časopisu Science dovodi u pitanje ranije prihvaćenu starost arheološkog nalazišta Monte Verde u južnom Čileu. Dok su prva datiranja iz 1997. sugerisala starost od oko 14.500 godina, tim pod vođstvom Todda Surovella sa Univerziteta Vajoming tvrdi da nalazište zapravo datira između 4.200 i 8.200 godina pre sadašnjosti.
Autori su primenili tri nezavisne metode datiranja na uzorcima prikupljenim u i oko doline — komade drveta, pesak taložen delovanjem potoka i sloj vulkanskog pepela. Posebnu važnost dali su datiranju pepela koji je određen na oko 11.000 godina i nalazi se ispod slojeva sa dokazima o ljudskoj aktivnosti, što po Surovellu znači da je ljudska prisutnost morala nastupiti nakon taloženja tog pepela.
Todd Surovell: "Uzorkovali smo u zoni nalazišta i na istim reljefnim oblicima uzvodno i nizvodno. Datiranja su bila dosledna, povezali smo ih sa stratigrafijom i greške u prethodnim procenama postale su očigledne."
Surovell navodi da su uzorci drveta koji su ranije datirani na ~14.500 godina mogli predstavljati stariji organski materijal premešten od strane mehanizama rečnog toka i ponovo taložen u obalama, te samim tim ne moraju odražavati vreme ljudske okupacije mesta.
Researchers Todd Surovell and Juan Luis Garcia examine the bank of the Chinchihuapi Creek near the Monte Verde archaeological site in southern Peru, in this 2023 photograph released on March 18, 2026. Claudio Latorre/via REUTERS
Osporavanje i odbrana ranijih nalaza
Tom Dillehay, antropolog sa Vanderbilta koji je decenijama vodio iskopavanja na Monte Verdeu, oštro je kritikovao novu studiju, navodeći "mnoge metodološke i empirijske greške". Dillehay ističe bogat i dobro datiran kulturni kontekst lokaliteta — kamene alatke, drvene i koštane artefakte, ostatke jestivih biljaka (uključujući morsku travu i gomolje), ognjišta, ljudske otiske stopala i ostaci mesa i koža — kao dokaze koji podržavaju raniju starost nalazišta.
Tom Dillehay: "Ovi elementi čine kompleksan kulturni kontekst dokumentovan tokom više od pet decenija interdisciplinarnih istraživanja. U novom radu postoje izumi i pogrešna tumačenja — autori su došli sa unapred formiranim zaključcima."
Debata o tome kada su prvi ljudi stigli u Amerike ostaje intenzivna. Ako su Surovellove procene tačne, Monte Verde bi izgubio centralnu ulogu kao dokaz ranog, pre-Klovis naseljavanja južnog dela kontinenta. Po njegovim rečima, nalazište ostaje značajno za proučavanje ljudske prisutnosti u holocenu (posle oko 11.700 godina pre sadašnjosti), ali manje relevantno za rekonstrukciju samog početnog naseljavanja američkog kontinenta.
Šta dalje?
Autori nove studije pozivaju na dodatna, sveobuhvatna datiranja i ponovnu analizu stratigrafije na terenu. Zagovornici ranijih tumačenja, s druge strane, ističu potrebu očuvanja i ponovnog pregleda izuzetno bogatih arheoloških zapisa Monte Verdea. Jasno je da će pitanje vremenske dubine prvih dolazaka u Amerike i dalje zahtevati višestruke, pažljivo izvedene studije i međusobnu proveru metoda.
Ključno: Nova analiza premešta glavne procene starosti Monte Verdea na period razdoblja holocena, dok čuveni raniji istraživači osporavaju ove zaključke i ukazuju na dobro dokumentovan kulturni materijal koji podržava stariju starost.
Pomozite nam da budemo bolji.
