Međunarodni tim je utvrdio da je veliki pad populacije neandertalaca započeo pre oko 75.000 godina, nakon čega su preživeli potomci verovatno potekli iz jednog refugijuma u jugozapadnoj Francuskoj. Analiza mtDNK 59 jedinki pokazuje dominaciju iste majčinske linije među kasnim evropskim neandertalcima i ponovno povećanje raznovrsnosti oko 65.000 godina. Nagli pad genetske raznovrsnosti između 45.000 i 42.000 godina prethodio je konačnom izumiranju oko 40.000 godina; studija je objavljena u PNAS.
Novo DNK Otkriće Menja Istoriju Neandertalaca u Evropi — Masovni Pad Pre ~75.000 Godina
(Gorodenkoff/iStock/Getty Images Plus)
Međunarodni tim istraživača otkrio je da su neandertalci u Evropi pretrpeli veliki pad populacije koji je započeo pre oko 75.000 godina, nakon čega je usledilo privremeno oporavljanje ali iz veoma ograničenog genetskog fonda. Ova nova analiza sugeriše da su gotovo svi kasniji evropski neandertalci potomci jedne male majčinske grupe — stanje koje je verovatno povećalo ranjivost vrste i doprinelo konačnom izumiranju oko 40.000 godina pre nove ere.
Metod i glavni nalazi
Istraživači su analizirali mitohondrijsku DNK (mtDNK), koja se prenosi majčinskom linijom i bolje opstaje u starim ostacima, iz kostiju i zuba 59 neandertalaca datiranih na period između ~60.000 i ~40.000 godina pre nove ere. Iako mtDNK ne daje ceo genom, omogućava rekonstrukciju maternjeg porodičnog stabla i demografskih promena kroz vreme.
An artist's impression of the glacial landscape inhabited by the Neanderthals during the Ice Age. (Direction de l'archéologie du Pas-de-Calais/Benoît Clarys)
Kroz statističku analizu mtDNK uzoraka, tim je utvrdio nekoliko ključnih događaja: veliki kolaps populacije započet oko 75.000 godina, ponovno povećanje genetske raznovrsnosti otprilike oko 65.000 godina (što odgovara izlasku iz ledenodobnog refugijuma), i nagli pad raznolikosti između 45.000 i 42.000 godina koji prethodi konačnom izumiranju.
Refugijum u jugozapadnoj Francuskoj
Autori predlažu da su ledeni uslovi primorali velike grupe neandertalaca da se povuku u sigurni refugijum, verovatno u jugozapadnoj Francuskoj. Nakon povlačenja, većina kasnijih neandertalaca u širokom geografskom opsegu — od Iberskog poluostrva do Kavkaza — pokazuje dominaciju iste majčinske linije, što ukazuje na ograničen izvor potomaka.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
"Imamo dokaze da su neandertalci kontinualno naseljavali Evropu između 400.000 i 40.000 godina," kaže paleogenetičar Cosimo Posth sa Univerziteta u Tübingen-u. "Ipak, naši podaci o populacionoj istoriji su fragmentarni, pa je ova studija važan korak ka razumevanju demografskih promena koje su prethodile njihovom nestanku."
Posledice niske genetske raznovrsnosti
Niska genetska raznolikost povećava rizik od štetnih efekata kao što su naslage nepovoljnih mutacija, osetljivost na bolesti i manja prilagodljivost klimi i promenama okoline. Nagli pad raznolikosti između 45.000 i 42.000 godina sugeriše brzu redukciju populacije neposredno pre konačnog izumiranja oko 40.000 godina.
Ograničenja i značaj studije
Autori ističu da mtDNK ne predstavlja ceo genetski zapis i da su potrebne dodatne analize autosomnog i jedrinskog genoma kako bi se dobila potpunija slika. Ipak, kombinacija genetskih podataka i arheoloških nalaza omogućava pouzdaniju rekonstrukciju prostorno-vremenskih demografskih promena neandertalaca.
Studija je objavljena u časopisu PNAS i predstavlja važan doprinos razumevanju poslednjih faza evolucije neandertalaca, kao i odnosa između klimatskih promena, demografskih kriza i izumiranja vrsta. Proučavanje ovih procesa takođe osvetljava rane interakcije i sukobe koje je Homo sapiens imao sa drugim ljudskim linijama.
Pomozite nam da budemo bolji.
