Studija dr Coreya Bradshawa i saradnika pokazuje da je, pri današnjem nivou potrošnje, ljudska populacija već iznad održive nosivosti Zemlje. Istraživači procenjuju optimalan broj ljudi na oko 2,5 milijarde, dok je apsolutni maksimum približno 12 milijardi. Ako se trenutni trendovi nastave, populacija može dostići vrhunac od 11,7–12,4 milijarde do kasnih 2060-ih ili 2070-ih. Autori pozivaju na hitne i koordinisane promene u korišćenju energije, zemljišta i hrane.
Studija: Ljudska populacija već prelazi nosivost Zemlje — Optimalno ~2,5 milijarde, maksimum ~12 milijardi
(Mait Juriado photo/Moment/Getty Images)
Novi rad predvođen dr Coreyjem Bradshawom sa Flinders University u Australiji upozorava da je, pri današnjoj stopi potrošnje resursa, ljudska populacija već iznad održive nosivosti Zemlje. Autori su analizirali više od dva veka podataka o stanovništvu i primenili modele ekološkog rasta kako bi procenili koliki broj ljudi planeta može dugoročno da izdrži.
Kako su istraživači došli do procena
Nosivost predstavlja broj jedinki koje sredina može dugoročno da podrži na osnovu dostupnih resursa i brzine njihove obnove. Tim je razlikovao maksimalnu nosivost — teorijski apsolutni limit, i optimalnu nosivost — broj koji omogućava održiv nivo života bez ekstremnih socijalnih i ekoloških posledica. Istraživanje oslanja se na istorijske trendove rasta populacije, regionalne i globalne obrasce, te interakciju između potrošnje i obnavljanja resursa.
Past trajectory and future projections of the global human population from the most plausible models of the United Nations and IIASA-JRC. (Bradshaw et al.,Environ. Res. Lett., 2026)
Glavni nalazi
- Trenutna svetska populacija iznosi približno 8,3 milijarde.
- Autori procenjuju optimalnu nosivost pri današnjem nivou potrošnje na oko 2,5 milijarde ljudi.
- Apsolutni maksimum nosivosti prema modelima tima iznosi približno 12 milijardi.
- Ako se nastave trenutni trendovi, globalna populacija može dostići vrhunac između 11,7 i 12,4 milijarde do kasnih 2060-ih ili 2070-ih.
- Od 1960-ih se primećuje prelazak u "negativnu demografsku fazu": povećanje broja ljudi više ne podstiče brz rast populacije.
"Zemlja ne može da podrži današnju potražnju bez značajnih promena — pritiskamo planetu više nego što ona može da podnese," kaže dr Bradshaw.
Posledice i uzroci
Autori ističu da su tehnološka rešenja i posebno iskorišćavanje fosilnih goriva privremeno povećali praktičnu nosivost (npr. proizvodnja đubriva), ali su istovremeno i glavni pokretači antropogenih klimatskih promena koje dodatno ugrožavaju resurse. UN je upozorio na stanje "vodenog bankrota", populacije divljih životinja rapidno opadaju, a ekosistemi su pod pritiskom zbog ljudske potrošnje.
Studija takođe naglašava da varijacije u globalnoj temperaturnoj anomaliji, ekološkom otisku i ukupnim emisijama bolje objašnjava povećanje ukupne veličine populacije nego samo rast potrošnje po glavi stanovnika.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Ograničenja i etičke dimenzije
Autori priznaju ograničenja modela: globalno modeliranje ne može obuhvatiti sve varijable i ne predviđa iznenadne tehnološke ili socioekonomske promene. Pitanja nosivosti nose i teške etičke implikacije — nejednak pristup resursima, istorija rasno i socijalno obojene politike populacione kontrole i rizik od diskriminacije moraju biti pažljivo razmotreni.
Zaključak i preporuke
Studija zaključuje da su hitne, koordinisane promene u korišćenju energije, zemljišta i hrane neophodne kako bi se izbegla široka ekološka i društvena nestabilnost. Autor poziva na politiku koja kombinuje smanjenje potrošnje, zaštitu biodiverziteta i pravedne demografske strategije: "Manje populacije s nižom potrošnjom stvaraju bolje ishode i za ljude i za planetu."
Istraživanje je objavljeno u časopisu Environmental Research Letters.
Pomozite nam da budemo bolji.
