DNK Otkriće Iz Dolmena de Menga: Mešovito Poreklo Srednjovekovnog Muškarca, Ali Njegova Vera Ostaje Misterija

Arheolozi su 2005. godine u atrijumu preistorijskog megalitskog spomenika Dolmen de Menga u Andaluziji pronašli dve neočekivane srednjovekovne sahrane. Nova genetska i osteološka analiza daje vredne podatke o poreklu jednog od muškaraca, ali ne razrešava definitivno pitanje njihove verske pripadnosti.

Ključni nalazi

DNK analiza: Muškarac iz groba datiranog u X–XI vek bio je stariji od 45 godina. Genetski profili pokazuju mešavinu evropskog, severnoafričkog i bliskoistočnog porekla. Njegova Y-hromozomska linija povezuje ga sa haplogrupama koje su prisutne na Iberijskom poluostrvu najmanje od kalholita (3200–2200. pr. n. e.), dok njegova mitohondrijalna linija ima veze sa ranoneolitskom Iberijom i sa populacijama severozapadne Afrike. U bazi podataka identifikovana je specifična mutacija koju ovaj muškarac deli sa dvema savremenim osobama—jednom iz Maroka i jednom iz Alžira.

Part of the Menga Dolmen's interior. The two burials were found in the atrium (near the entrance) of the monument. | Credit: Miguel Ángel Blanco de la Rubia, courtesy of research group ATLAS, University of Sevilla

Arheološki kontekst: Dolmen de Menga je megalitski spomenik iz IV milenijuma pre nove ere. Oba srednjovekovna groba bila su jednostavne jame bez grobnih priloga, a leve i desne kosti su očuvane dovoljno da se utvrdi položaj tela.

Orijentacija i moguće interpretacije

Oba skeleta bila su položena tako da su im glave bile okrenute na desnu stranu, usmerene ka jugozapadu, dok su lica gledala ka jugoistoku—u pravcu Meke. Iako ta orijentacija podseća na islamsku smernicu prema Meki, autori studije ističu da se položaj tela odnosi i na osu simetrije samog dolmena, što razlikuje ove sahrane od standardnih islamskih nekropolа u regionu.

One of the burials from the Stone Age dolmen in Spain. It's possible that the people buried in the monument revered it and followed a mix of Islamic and pagan practices. | Credit: Juan Moreno, courtesy of research group ATLAS, University of Sevilla

"Činjenica da su obojica sahranjena na ulazu u spomenik koji im je u to vreme bio izuzetno star, i da su im glave bile okrenute ka unutrašnjosti, može ukazivati da su poštovali dolmen. Sve to sugeriše mešavinu islamskih i paganskih verovanja." — Leonardo García Sanjuán

Međutim, DNK analize i arheološki podaci sami po sebi nisu dovoljni da se sa sigurnošću odredi religijska pripadnost. Stručnjaci upozoravaju na oprez pri donošenju konačnih zaključaka: orijentacija može imati simboličko značenje povezano sa samim megalitom, a ne nužno sa jedinstvenom verskom praksom.

Ostali stručni komentari

Leonor Rocha (Univerzitet Évora) ističe da je nalaz izuzetan zbog očuvanih kostiju i uspešne DNK analize, dok Yves Gleize (INRAP/Univerzitet Bordoa) podseća da su pećine i slični prirodni/pećinski prostori imali važnu simboliku u islamskom svetu i da su takvi konteksti mogli uticati na tumačenje dolmena kao "pećine" ili svetog mesta.

Another image showing a medieval burial at the prehistoric monument in Spain. | Credit: Juan Moreno, courtesy of research group ATLAS, University of Sevilla

Zaključak

Analiza pokazuje da su pokopanima mogli pripadati ljudi sa kompleksnim, transmediteranskim biološkim poreklom—što odgovara istorijskim kontaktima između Iberije i Severne Afrike kroz antičku i ranomedijevalnu trgovinu i migracije. Orijentacija tela i kontekst sahrana ukazuju na moguće sinkretističke običaje, ali bez dodatnih istorijskih ili kulturnih dokaza ne može se sa sigurnošću tvrditi kojoj su verskoj zajednici pripadali.

Napomena: Jedna od sahrana (VIII–IX vek) nije analizira zbog prekomerne degradacije DNK i mehaničkog oštećenja kostiju uzrokovanog, između ostalog, prodiranjem korenja.