Genomsko i arheološko istraživanje ostataka iz Dolmena Menga pokazuje da je jedan od ispitanika, Menga1, bio genetski mešovit, sa očevskom linijom prisutnom na Iberiji od kalaholita, i majčinskom linijom koja se javlja i u Severnoj Africi. Sahrane su datirane u rani srednji vek (8.–11. vek n.e.), otprilike 5.000 godina nakon izgradnje dolmena. Položaj tela i odsustvo grobnih priloga kombinuju elemente islamske prakse i odnosa prema starom neolitiku, što sugeriše moguću mešavinu verskih i kulturnih uticaja.
DNK Otkriva Mešovito Poreklo Muškarca iz Dolmena Menga — Sahrane Iz Ranog Srednjeg Veka
Dolmen of Menga in Antequera, Spain, April 15, 2026. (photo credit: Wikimedia commons/Olaf Tausch)
Novo istraživanje arheologije i genomike ostataka dvoje muškaraca iz neolitskog Dolmena Menga u Antequeri (Južna Španija) donosi detaljnije podatke o njihovom poreklu i načinu sahranjivanja, navodi se u studiji objavljenoj u Journal of Archaeological Science: Reports.
Datovanje i kontekst
Radiokarbonsko datiranje pokazuje da su ova dva ukopa poticala iz ranog srednjeg veka (između 8. i 11. veka nove ere, otprilike 800–1100. n.e.), dakle približno 5.000 godina nakon izgradnje dolmena oko 3.800. godine p.n.e. Istraživači su takođe utvrdili da su sahrane izvedene približno 190 godina jedna od druge.
Stanje kostiju i DNK analiza
Oba tela pronađena su položena licem prema zemlji u atrijumu grobnice, sa glavama usmerenim ka jugozapadu duž centralne ose konstrukcije, bez pratećih grobnih predmeta. Zbog toplije klime i degradacije tkiva, naučnici su uspeli da izvuku upotrebljivu DNK samo iz ostataka jednog muškarca, označenog kao Menga1 (procena starosti oko 45 godina).
DNK drugog ispitanika bila je previše fragmentisana za pouzdanu analizu i pokazivala je značajno prodiranje korenja u neke od kostiju, što je dodatno otežalo rad.
Translated from Spanish: Dolmen of Menga, interior view from the bottom of the dolmen, April 15, 2026. (credit: Malopez 21)
Genetski nalazi
Analiza pokazuje da je Menga1 bio genetski mešovit. Po očevskoj liniji nosio je varijante prisutne na području današnje Španije još od kalaholita (Chalcolithic), dok je po majčinskoj liniji imao nasleđe koje je uglavnom evropsko, ali se javlja i u današnjim populacijama Severne Afrike. Kombinacija iberijskih (željezno doba), severnoafričkih i levantskih genetskih komponenti odgovara obrascima koji su dokumentovani kod drugih osoba iz rimskog i ranoravosrednjovekovnog perioda na Iberijskom poluostrvu.
Tumačenje sahrane i kulturne implikacije
Sama genetska slika ne određuje versku ili kulturnu pripadnost. U periodu kada su sahranjeni mogli su da žive i cristijani, muslimani, Jevreji i pagani, i svi su mogli imati slične genetske profile. Ipak, oblik ukopa — pojedinačni grobovi bez kovčega i tela okrenuta prema Meki — podseća na tadašnje islamske prakse sahranjivanja. S druge strane, činjenica da su oba tela položena uz ulaz veoma starog neolitskog spomenika i da su im glave okrenute prema unutrašnjosti dolmena izdvaja ovu lokaciju od tipičnih islamskih groblja u regionu.
"Činjenica da su oba pojedinca sahranjena na ulazu u spomenik koji je već u njihovo vreme bio izuzetno star, i sa glavama okrenutim prema unutrašnjosti, može biti značajna, ukazujući da su ova dva muškarca poštovala dolmen", rekao je koautor studije Leonardo García Sanjuán, profesor na Univerzitetu u Sevilji.
Autori zaključuju da su pogledi i prakse sahranjivanja ovih muškaraca mogli predstavljati sintezu islamskih i lokalnih, paganskih običaja — primer kulturne i verske hibridizacije u ranom srednjem veku na Iberiji.
Šta ostaje nejasno
Bez dodatnih genetskih uzoraka i arheološkog konteksta teško je doneti definitivne zaključke o identitetu, veri ili društvenom statusu ovih muškaraca. Buduće analize drugih skeletnih ostataka i proučavanje okoline grobnice mogle bi dati širu sliku kontakata i migracija u tom delu Andaluzije u srednjem veku.
Pomozite nam da budemo bolji.
