Novo istraživanje iz Nemačke pokazuje da toplije zime i ranije proleće uzrokuju ranije izlaženje pčela i osa, ali često u pogoršanom fizičkom stanju. Studija Univerziteta u Würzburgu obuhvatila je skoro 15.000 jedinki sa preko 160 lokacija i utvrdila da su jedinke iz hladnijih regiona posebno ranjive, dok neke samice gube i do 34% telesne mase. To pojačava rizik od neusaglašenosti sa vremenom cvetanja, što može smanjiti oprašivanje i uticati na ekosisteme i poljoprivredu.
Zašto Pčele Izlaze Ranije i Kako To Može Da Utiče Na Vaš Vrt
Beekeeping or apiculture, care of the bees, working hand on honey, apiary (also bee yard) with beehives and working beekeepers in australian outback, honey bee on the honeycomb or flying home.© Martin Pelanek/Shutterstock.com
Novo nemačko istraživanje otkriva da toplije zime i ranije proleće sve češće dovode do ranijeg izlaska pčela i osa iz hibernacije — ali često u lošijem fizičkom stanju. To stvara rizik od neusaglašenosti s vremenom cvetanja biljaka i može umanjiti uspeh oprašivanja u prirodi i u vrtovima.
Warming winter temperatures are affecting pollinators and plants on many levels, a new study suggests.©nnorozoff/iStock via Getty Images
Šta su naučnici ispitali?
Naučnici sa University of Würzburg su u eksperimentu objavljenom 13. aprila u časopisu Functional Ecology pod kontrolisanim uslovima pratili skoro 15.000 prezimljujućih pčela i osa prikupljenih na više od 160 lokacija u Bavarskoj. Uslovi su simulirali različite prolećne temperature kako bi se videlo kako topliji periodi utiču na vreme izlaska i fizičko stanje jedinki.
During warmer winters, dormant adult bees burn more of their reserves and often lack the energy to survive come springtime.©ArtEvent ET/Shutterstock.com
Glavni nalazi
Sve ispitane vrste izležu ranije pri višim prolećnim temperaturama, ali odgovor zavisi od klime iz koje potiču: jedinke iz toplijih regiona zadržale su veću telesnu masu pri toplijim uslovima, dok su jedinke iz hladnijih područja bile osetljivije i ulazile u sezonu sa manje rezerve.
Plants and bees are growing and emerging during misaligned times, which means neither can flourish.©Chedko/Shutterstock.com
Samice kasnijih letnjih vrsta gubile su i do 34% telesne mase u toplijim uslovima — presudan podatak zato što telesna masa utiče na reproduktivni uspeh i sposobnost skupljanja hrane nakon izlaska iz zimskog stanja.
So much of our world relies on pollinators, so protecting them after a warm winter is a must.©Maciej Olszewski/Shutterstock.com
Zašto se to dešava?
Većina divljih pčela prezimi kao lutke (pupae) u kokonima ili, kod ranih prolećnih vrsta, kao odrasli unutar kokona. Tokom dormancije, odrasli troše masne rezerve. Više temperature ubrzavaju trošenje tih zaliha, pa pčele koje se izleću prerano mogu ostati bez dovoljno energije i hrane — naročito ako cvetanje biljaka još nije počelo.
Šire posledice za ekosisteme
Studije širom sveta beleže fenološke pomake i kod biljaka i kod insekata, ali ne uvek u istom ritmu. To može dovesti do "vremenskih nesklada": cvetanje pre izlaska oprašivača ili obratno. Posledice uključuju smanjenu proizvodnju semena, pad uspeha oprašivanja i povećan rizik za neke vrste biljaka i insekata, posebno na višim geografskim širinama.
Šta to znači za vrtlara?
Ako negujete vrt, pčele i ose koje sada vidite su često "preživeli" toplih zima — ali su pod većim stresom. Evo nekoliko praktičnih saveta kako da im pomognete:
- Posadite raznovrsne autohtone biljke koje cvetaju u različito vreme da obezbedite hranu tokom cele sezone.
- Ostavite delove zemljišta nenarušene za gnježđenje zemljišnih pčela i postavite kućice za samotne pčele.
- Obezbedite plitke izvore vode (npr. plitka posuda sa šljunkom) jer pčelama treba voda za hlađenje i ishranu.
- Izbegavajte upotrebu pesticida ili koristite ciljano i u vreme niske aktivnosti oprašivača.
Šta dalje rade istraživači?
Nemački tim planira dalje eksperimente kako bi ispitao uticaj ekstremnih talasa toplote i kako kompromitovane energetske rezerve utiču na stvarnu sposobnost oprašivanja u prirodi. Ključno je i pitanje koliko brzo populacije mogu da se adaptiraju na ove promene.
"Klimatske promene menjaju tajming života u prirodi — a kada tajming ne funkcioniše, trpe i biljke i oprašivači."
Zaštita pčela i osa nije samo pitanje bioraznovrsnosti: funkcionisanje ekosistema i poljoprivreda direktno zavise od efektivnog oprašivanja. Male promene u vašem vrtu mogu doneti veliku razliku za oprašivače koji su već pod pritiskom.
Pomozite nam da budemo bolji.
