Analiza DNK 132 skeleta iz neolitske grobnice u Buryju (50 km severno od Pariza) otkriva jasnu genetsku promenu između dve faze ukopa: prva oko 3200–3100. p.n.e., druga do oko 2450. p.n.e. Ranija grupa bila je povezana sa severnom Francuskom i Nemačkom, dok je kasnija imala preko 80% porekla iz Iberije. Pronađeni su patogeni (uključujući Yersinia pestis i Borrelia recurrentis), ali autori smatraju da je kolaps najverovatnije posledica kombinacije bolesti, okolišnog stresa i drugih poremećaja. Promena populacije pratila je i važnu društvenu reorganizaciju — od velikih porodičnih mreža do patrilinearnih struktura.
DNK Otkriva Masovni Kolaps Neolitskog Stanovništva kod Pariza i Potpunu Promenu Zajednice
DNA from a Stone Age tomb near Paris points to collapse, migration and a social reset around 3000 BC. (CREDIT: Getty Images / Michal Boubin)
U kamenom grobu nedaleko od Pariza počivale su generacije umrlih — ali nove genetske analize pokazuju da oni iz različitih perioda nisu pripadali jednakoj populaciji. Istraživanje DNK uzoraka 132 osobe sa neolitičkog lokaliteta Bury, oko 50 km severno od Pariza, otkriva naglu demografsku promenu koja osvetljava šire potrese u zapadnoj i severozapadnoj Evropi krajem četvrtog milenijuma p.n.e.
Glavni nalazi
Grobnica u Buryju korišćena je u dve razdvojene faze: prvobitno oko 3200–3100. p.n.e., a potom ponovo tokom većeg dela trećeg milenijuma sve do oko 2450. p.n.e. Genetski podaci pokazuju oštar prekid između tih faza — ranija grupa bila je genetski raznovrsnija i najbliža neolitskim populacijama severne Francuske i Nemačke, dok je kasnija grupa nosila snažan južni signal: više od 80% njene genomike povezano je sa populacijama iz Iberijskog poluostrva.
a, Location of Bury and similar sites with genetic data available, with the geographical extent of the Paris Basin highlighted. b, Schematic overview of the Bury grave during Phase 1. p.slab, porthole slab. c, Schematic overview of the grave during Phase 2. (CREDIT: Nature Ecology & Evolution)
Patogeni i okidači krize
Analize očuvanog genetskog materijala iz kostiju otkrile su tragove nekoliko patogena: Yersinia pestis (uzročnik bubonske kuge), Borrelia recurrentis (uzročnik ušima prenosive relapsne groznice odnosno louse-borne relapsing fever), kao i signali jersinioze i herpes simplex virus 1. Kuga je bila prisutna u obe faze, ali je češća u ranijoj (tri pozitivna slučaja u prvoj fazi naspram jednog u drugoj). Ipak, autori upozoravaju da ti nalazi ne ukazuju na jedinstvenu razornu epidemiju — verovatnije je da su bolesti, klimatski i okolišni stresovi i drugi poremećaji delovali zajedno.
Okolišni tragovi
Pollen zapisi iz basena Sene ukazuju na regeneraciju šuma između 2900. i 2500. p.n.e., što je uobičajeni znak smanjenja obrade zemljišta i napuštanja poljoprivrede. Slični ekologički signali zabeleženi su u delovima Švedske, Danske i Nemačke, pa rezultati ukazuju na širok regionalni fenomen.
a, Kernel density calibration curves for all radiocarbon-dated individuals included in the genetic program in Phase 1 (brown) and Phase 2 (teal). b, Number of males and females buried in the different use phases with coverage >×0.01. c, PCA showing the genetic ancestry of the samples from Bury. (CREDIT: Nature Ecology & Evolution)
Pogrebne prakse i društvena organizacija
Razlike u načinu ukopa dodatno potvrđuju promenu populacije: u prvoj fazi tela su često bila položena ispruženo i poravnata duž glavne ose grobnice, dok su u drugoj fazi prevladavali skučeni (flexed) položaji bez jasne orijentacije. Genetske rekonstrukcije pokazuju da je prva faza okupljala široke biološke porodične mreže koje su se protezale do pet generacija — mnogi pokopani su bili u prvom ili drugom stepenu srodstva. Druga faza je imala manje široke rodoslovne veze, uz dominantan muški (Y hromozomski) linijski potpis, što ukazuje na jače patrilinearne strukture.
„Vidimo jasnu genetsku granicu između dve faze“, rekao je Frederik Valeur Seersholm (Globe Institute, Kopenhagen). „Promena nije samo estetska — to je promena naroda i društvenih sistema.“
Još jedna zabrinjavajuća konstanta: u obe faze muškarci čine oko 70% genetski polno određenih ukopa, što značajno odstupa od očekivanja i sugeriše selektivnu isključenost žena iz grobnice.
Map of genomes from western Europe coloured by the major modelled ancestry group in each individual, split by time period. (CREDIT: Nature Ecology & Evolution)
Širi značaj
Promene zabeležene u Buryju ukazuju da prestanak gradnje velikih megalitičkih grobnica u kasnom neolitu nije samo kulturna modna promena — barem na nekim mestima praćen je stvarni demografski kolaps, dolazak novih populacija i društvena reorganizacija. Autori istraživanja naglašavaju da se vremenski obrasci i uzroci razlikuju od regiona do regiona, te da jedinstveno objašnjenje nije verovatno.
Rezultati su objavljeni u Nature Ecology & Evolution. Ova studija pokazuje kako kombinacija drevne DNK, arheologije i ekoloških zapisa može rekonstruisati velike populacione poremećaje koji su ostavili malo ili nimalo pisanih tragova.
Pomozite nam da budemo bolji.
