Studija u časopisu Earth's Future otkriva da su masovni programi pošumljavanja u Kini, uključujući Veliki Zeleni Zid i programe pokrenute 1999. godine, promenili regionalni vodni ciklus. Između 2001. i 2020. povećana vegetacija povećala je evapotranspiraciju i delimično preusmerila vlagu ka Tibetu, dok su istočna i severozapadna Kina izgubile na dostupnosti vode. Severne oblasti, sa 46% stanovništva i više od polovine obradive zemlje, raspolažu tek oko 20% vode, pa autori upozoravaju da planiranje pošumljavanja mora uzeti u obzir ove hidrometeorološke efekte.
Kina Je Posadila ~78 Milijardi Stabala — I Neočekivano Preuredila Vodni Ciklus
China’s Regreening Has Messed Up Its Water CycleNurPhoto - Getty Images
Nova studija objavljena u časopisu Earth's Future pokazuje da su masovni programi pošumljavanja u Kini promenili regionalni vodni ciklus: iako su doneli brojne koristi za tlo i klimu, posledice po dostupnost vode nisu ravnomerne i mogu imati značajan uticaj na poljoprivredu i snabdevanje stanovništva.
Kratka pozadina
Kina je od 1978. realizovala velike projekte ozelenjavanja, sa projekatom Triju Severnih Zaklona (poznatim kao "Veliki Zeleni Zid") kao jednim od najistaknutijih. Drugi važni programi, poput Grain for Green i Natural Forest Protection Program, započeti su 1999. godine. Prema izveštajima, od ranih 1980-ih posadjeno je otprilike 78 milijardi stabala, a udeo šumskog pokrivača porastao je sa oko 10% (1949) na približno 25% (2024).
Glavni nalazi studije
Naučnici sa Tianjin University, China Agricultural University i Utrecht University analizirali su promene u korišćenju zemljišta i vegetaciji u periodu 2001–2020. Zaključci su ključni:
- Povećana vegetacija je dovela do rasta evapotranspiracije (ispiranje vode isparavanjem i transpiracijom biljaka), što menja lokalnu i regionalnu cirkulaciju vlage.
- Padavine su se delimično preusmerile ka Tibetskoj visoravni, koja je zabeležila povećanje dostupne vode.
- Istočna i severozapadna Kina su doživele smanjenje dostupnosti vode, pri čemu je severozapad najviše pogođen zbog značajnog premeštanja vlage ka Tibetu.
Uticaj promena u korišćenju zemljišta
Analiza promena tipa zemljišta (LUCC) pokazuje da različite konverzije — npr. travnjaci u šume ili poljoprivredno zemljište u travnjake — imaju različit efekat na evapotranspiraciju, padavine i lokalnu dostupnost vode. Primer: prelazak travnjaka u šume može povećati evapotranspiraciju i lokalne padavine, ali pritom smanjiti količinu vode koja ostaje dostupna za upotrebu u tom regionu.
“Promene u pokrivaču zemljišta mogu preraspodeliti vodne resurse između regiona. Razumevanje ovih efekata je ključno za planiranje održivog upravljanja zemljom i vodom u Kini.”
Zašto je to problem
Raspodela vodnih resursa u Kini je već neujednačena: severne oblasti imaju oko 46% stanovništva i više od polovine obradivog zemljišta, ali samo oko 20% ukupnih vodenih resursa. Promene koje pošumljavanje izaziva u hidrologiji mogu dodatno opteretiti regije koje su već ugrožene nedostatkom vode, utičući na poljoprivredu, snabdevanje pijaćom vodom i ekonomske aktivnosti.
Preporuke i implikacije
Autori studije ističu da planeri i donositelji odluka moraju sagledati hidrometeorološke posledice velikih programa pošumljavanja. Umesto isključivog fokusa na povećanje šumskog pokrivača, važno je integrisati modele vodenog ciklusa, lokalne potrebe za vodom i vrste biljaka koje se sade kako bi se izbegle neželjene posledice po regionalnu dostupnost vode.
Zaključak: Pošumljavanje donosi značajne ekološke koristi, ali masovni zahvati u krajoliku menjaju distribuciju vlage i zahtevaju pažljivo planiranje kako bi se zaštitili ljudi i poljoprivreda, naročito u već ranjivim regionima severne i severozapadne Kine.
Pomozite nam da budemo bolji.
